V191 - Wasserbombenwerfer

Deze V191 is nog het enige exemplaar welke in Nederland is te vinden. Ooit stonden er op het Forteiland twee van deze bunkers maar het tweede exemplaar is tijdens de verkleining van het eiland in de jaren 60 gesloopt. Door de Duitsers werd de bunker aangeduid als 'Wasserbombenwerfer' wat inhoudt dat er vanuit de bunker dieptebommen werden afgeschoten van 185 kilo per stuk. Deze dieptebommenwerper stond opgesteld in een VF bunker van het type V191. Het bereik van de bommen was zo'n 100 meter en kon uitstekend de doorgang tussen de pieren en het eiland bestrijken.


V191 - Wasserbombenwerfer  
W.N.73 Kernwerk Festung IJmuiden, Forteiland
Bouwnummer 5852

Loopgraven

Vermoedelijk heeft er over het Forteiland een stelsel van overdekte loopgraven gelegen welke de bunkers met elkaar verbond. Het voordeel hiervan was dat de Duitse soldaten zich over het eiland konden bewegen zonder in het zich te lopen. Tegenwoordig resteren hier nog enkele stukken van soms nog met een dak en soms met een ingestort dak. Voor deel 1 klik hier

Loopgraven deel 2 
W.N.73 kernwerk Festung IJmuiden, Forteiland

VF1a

De VF1a op het Forteiland was bedoeld als onderkomen voor de soldaten welke de naast gelegen V191 bestuurden. De bunker bestaat uit een afwachtingsruimte en een centrale hal waar zich twee ingangen  bevinden. Tijdens de oorlog waren deze ingangen aangesloten op een overdekt loopgraaf, maar vandaag de dag is dat niet meer het geval. het onderkomen was bedoeld voor 6 man en was uitgerust met een nooduitgang en een telefoon. Sporen hiervan zijn in de bunker nog terug te vinden.



VF1a Manschappenverblijf
W.N.73 Kernwerk Festung IJmuiden, Forteiland

Höckerlinie

De Höckerlinie op het Forteiland in IJmuiden is zo'n 150 meter lang en bestaat uit 4 rijen drakentanden. Het werk was aan het verzakken maar is onlangs hersteld en sindsdien verkeert het weer in een goede staat.

Höckerlinie
W.N.73 Kernwerk Festung IJmuiden, Forteiland

631 - Schartenstand für 4,7 cm Festungpak 36 t

Op het kernwerk van IJmuiden stonden maar liefst 6 bunkers van het type 361 waarvan er 3 waren uitgevoerd als type 631b. Ook aan weerszijde van de pieren bevond zich nog een bunker van dit type. En op de kop van de haven bevond zich ook nog een bunker van het type 631b. Van al deze bunkers is slechts nog maar 1 exemplaar over en dat is de 5761b. Deze bunker bevind zich op het forteiland en was uitgerust met een 4,7 cm stuk Tsjechisch geschut (4,7-cm Festungs-Pak (t). De bunker staat flankerend opgesteld en had de vuurlinie op het strand van het eiland gericht. Ter bescherming van frontaal vuur was de bunker uitgerust met een scherfmuur en had aan vijandelijke zijde een wanddikte van 3 meter. Ook de scharte was afsluitbaar door middel van een 10 cm dikke pantserplaat welke men via een liersysteem kon laten zakken. Dit systeem is vandaag de dag nog steeds aanwezig in de bunker. De bemanning van de bunker bestond uit 6 man en 1 onderofficier welke onder waren gebracht in het afwachtingslokaal. Daarnaast was en een kleine munitieopslag in de bunker aanwezig, een ingangsverdediging en een aangebouwde tobruk. Het geschut stond opgesteld in de geschutsruimte waar zich tevens de periscoop bevond.

631 - Schartenstand für 4,7 cm Festungpak 36 t  
W.N.73 Kernwerk Festung IJmuiden, Forteiland.
Bouwnummer 5761b

635 - Doppelgruppenunterstand am Vorderhang

Op het voormalig kernwerk van de Festung IJmuiden, beter bekend als het 'Fort Eiland' ligt een bijzonder manschappenverblijf van het type 635. Dit type was bedoeld als dubbel manschappenverblijf voor 20 man. Omdat de bunker net achter de vuurlinie lag is er voor gekozen de bunker te bouwen in baustärkte A. Dit houdt in dat het dak is uitgevoerd in 3,5 meter gewapend beton en muren uit 3 meter. In Nederland is dit type slechts 3 keer gebouwd waar dit exemplaar als enige nog van resteert. In de totale Atlantikwall is dit type maar 29 keer gebouwd. De bunker bestaat uit 2 ruimtes welke in een goede staat verkeren. Zo is de oorspronkelijke kachel nog aanwezig evenals de telefoonaansluiting en diverse schakellaars.

635 - Doppelgruppenunterstand am Vorderhang
W.N.73 Kernwerk Festung IJmuiden, Forteiland.
Bouwnummer 5856

Overige

Verspreid over het Forteiland liggen diverse artefacten die door de Duitse bezetters zijn achtergelaten. De pantserplaten zijn waarschijnlijk de nog enige overblijfselen van de gesloopte bunkers.

Overige 
W.N.73 Kernwerk IJmuiden, Forteiland

Loopgraven

Op het Forteiland zijn door de Duitsers diverse overdekte loopgraven aangebracht die de bunkers met elkaar verbond. Op deze manier konden de soldaten zich ongezien over het eiland bewegen. De meeste overdekte loopgraven in Nederland bestaan uit een geheel gemetselde gang bestaande uit een ronde bovenkant en onder smaller als boven. Echter bestaan bijna alle gangen in IJmuiden uit rechte muren die met een betonen plaat werden afgedekt zoals te zien valt op de foto's. Op het Forteiland hebben ze onlangs nog een nieuw stuk gang gevonden die wacht om uitgegraven te worden. Ook zijn er tijdens het verkleinen van het eiland grote stukken gesloopt.

Overdekt Loopgraaf 
W.N.73 Kernwerk IJmuiden, Forteiland

Fresco's kernwerk IJmuiden

Dat er zich onder de Duitse soldaten gedurende de Tweede Wereldoorlog ware kunstenaars bevonden. Bewijzen de vele fresco's wel die in verschillende bunkers te vinden zijn. Dat niet elke soldaat zomaar iets op de muren mocht tekenen bewijst het vakmanschap wel waarmee deze teksten en tekeningen zijn aangebracht. Soms waren het praktische teksten zoals “verboden te roken” maar veelal waren het ook tekeningen die het geheel wat huiselijker maakten. Op het Forteiland in IJmuiden bevinden zich heel wat teksten en tekeningen waaronder een aantal zeer mooie exemplaren in de Nederlandse geschutsruimte die tegenwoordig is ingericht als restaurant. 

Fresco's 
W.N.73 Kernwerk IJmuiden Forteiland

SK Brunnengallerie

In de noordelijke droge gracht van het kernwerk van IJmuiden bevind zich de Brunnengallerie. In deze bunker stonden diverse pompen die het water van diep uit de grond oppompten wat werd gebruikt als drinkwater. De bunker valt niet onder de regelbau types en is daarmee een Sonderkonstruktion, Via een trap naar beneden kwam men in een 27 meter lange gang waar de leidingen de grond in gingen. Halverwege de gang is er een aanbouw gemaakt die aangesloten was op het Nederlandse fort door middel van een raam. Het bouwnummer van deze bunker is 5866 en het werk verkeert in een goede staat.


SK Brunnengallerie, Waterbunker 
W.N.73 Kernwerk IJmuiden, Forteiland
Bouwnummer 5866

M170 / 656

Toen er in 1967 is besloten dat het Noordzeekanaal verbreed moest worden is er een groot deel van de Duitse bunkers op het eiland gesloopt. Zo ook de noordelijke geschutbunker van het type M170. Slechts een klein gedeelte van deze bunker staat nog overeind en het betreft een deel van de M170 en een deel van de 656. Slechts 1 ruimte van de bunker is aanwezig bestaande uit 2 op elkaar gebouwde kamers. Ook de doorgang naar het Nederlandse fort is nog aanwezig. De bouwnummers van deze bunkers waren 5871 (M170) 5871a (656)

656 Manschappenverblijf / M170 Geschutsbunker

W.N.73 Kernwerk IJmuiden, Forteiland
Bouwnummers 5871 / 5871a 

656 - Unterstand für 15 mann

De tweede bunker van het type 656 op het Kernwerk van de Festung ijmuiden bevind zich aan de west kant van het eiland en verkeert in een goede staat. Deze bunker is verbonden met de M170 die via een gang is te betreden. In de scherfmuur van de bunker bevind zich een Tobruk die via een aparte ingang was te bereiken. Omdat de bunker slechts 1 ingang had is er een nooduitgang aanwezig die men in geval van nood kon gebruiken. Ook is de bunker aangesloten op het Nederlandse fort via een 5 meter lange trap. Naast deze trap bevond zich een munitielift die de munitie die lag opgeslagen in het fort naar de geschutbunker vervoerden. Tegenwoordig is een gedeelte van de bunker in gebruik als opslag en niet vrij te bezoeken. (ze zijn zeker vergeten dat driekwart van het fort leegstaat) Het bouwnummer van deze bunker is 5873a en staat nog boven de ingangsverdediging. Voor het fotoartikel van M170 klik hier

656 - Unterstand für 15 mann
W.N.73 Kernwerk IJmuiden, Forteiland
Bouwnummer 5873a

Kernwerk IJmuiden

In 1943 zijn de plannen ontstaan om het Kernwerk van het reeds tot Festung uitgeroepen IJmuiden onder te brengen op het bestaande Nederlandse forteiland. Begin 1944 zijn de werkzaamheden begonnen om het al jaren buitenwerk gestelde fort te verbouwen tot een zware kustbatterij. Er werden 36 bunkers gebouwd waaronder 26 ständige bunkers met muren van tenminste 2 meter dik. De Duitsers wilden zo veel mogelijk gebruik maken van het bestaande Nederlandse fort en hierin werd dan ook alles geplaatst wat normaal in losse bunkers werd ondergebracht. Dit is ook de reden dat er voor een kernwerk maar weinig bunkers zijn gebouwd. En de bunkers die er werden gebouwd zijn bijna allemaal voor het onderbrengen van geschut en zware machinegeweren. Echter is er na de oorlog een gedeelte van het eiland gesloopt voor de uitbreiding van het Noordzeekanaal en hiermee ook een groot gedeelte van de Duitse bunkers. Anders gezegd zijn er vandaag de dag nog maar zo'n 10 bunkers van over welke behoren tot W.N.73.

De bunkers

De Leitstand van de batterij was een 636SK en bevond zich voor de Nederlandse pantserkoepel. Deze bunker is na de oorlog ten onrechte gesloopt omdat deze op de radar zou storen, achteraf bleek hier niks van te kloppen. Van de bunker die voor een gedeelte op het fort is gebouwd resteert alleen de kelder nog. De Leitstand had het doel het hoofdgeschut van de batterij bestaande uit drie stukken 15 cm geschut van het type SKL/40 van meetgegevens te voorzien. Voor elk stuk van dit geschut werd er een bunker gebouwd van het type M170 - Geschützschartenstand. Deze bevonden zich aan de zeezijde van de batterij en hadden een bereik van 14,2 km in een boog van 80° Aan deze geschutbunkers waar er nog twee van over zijn bouwde de Duitsers een manschappenverblijf voor 15 man van het type 656. Vanaf hier was er ook een doorgang naar het Nederlandse fort door middel van een trap waarnaast zich een munitielift bevond. Een tweede stuk geschut wat op het eiland stond was een Vickers Armstrong kanon met een kaliber van 9,4 cm met een bereik van 10 kilometer. Dit Engelse geschut stond opgesteld in een bunker van het type 671SK en was met het schootveld richting de kust geplaatst. Met een draairichting van 120° kon het gemakkelijk een deel van de sluizen en een gedeelte van de haven onder vuur nemen. Naast de 671 SK werden nog twee geschutbunkers gebouwd van het type 611. Deze bunkers bezaten een stuk geschut van 12,2 cm en had een bereik van 60° De bunkers waren echter zo gebouwd dat het geschut er makkelijk uitgereden kon worden om een groter bereik te creëren. De bunkers hadden de bouwnummers 5860 en 5862 en zijn niet meer aanwezig.

671 SK

M170

Rondom het fort werden er 4 mitrailleursbunkers gebouwd van het in de Atlantikwall zeldzame type 644. De wanden van deze bunkers waren 3,5 meter dik en behoorde daardoor tot de zwaarste bunkers van het eiland. Op de bunker stond een pantserkoepel van 25 cm dik. In deze koepel die de naam 6-schartenturm droeg stonden twee MG34 machinegeweren opgesteld die een bereik hadden van 3 km en konden elk 15 schoten per seconden afschieten. Elke koepel woog 70.000 kilo en was 3 meter hoog. Slechts 1 van dit type staat nog op het eiland en is ingericht als museumbunker. Een ander type bunker die op het eiland stonden waren de 633 Granatwerferstande. Deze bunkers hadden een kleine pantserkoepel waar de loop van een mortierwerper uitstak, beide bunkers zijn gesloopt en hadden de bouwnummers 5865 en 5867. Langs de kuststrook van het eiland stonden 6 bunkers van het type 631, de bewapening van deze bunkers bedroeg een 4.7 cm Pak (Panzerabwehrkanone) en hadden een bereik van 6 km. Dit geschut had een draairichting van 45° en kon 20 schoten per minuut afvuren. Het geschut stond opgesteld achter een pantserplaat van 10 cm dik die in de muur was ingebouwd en door middel van een luik kon worden afgesloten. Ook op de naast gelegen pieren stond een bunker van dit type net als op de kop van de haven. Van al deze bunkers is er nog maar 1 aanwezig en die staat op het eiland. De laatste bunkers in de rij geschutbunkers die op het eiland stonden waren wederom van het zeldzame type V191. De bunkers waren uitgevoerd in Baustärke V.F. en konden dieptebomen over een afstand van 100 meter het Noordzeekanaal in werpen, het gewicht van zo'n bom bedroeg 185 kilo. Zowel aan het noordkant als aan de zuidkant van het eiland stond een bunker van dit type en waren gebouwd om schepen tegen te houden die het Noordzeekanaal wilden betreden. Dat dit type slechts enkele malen in de Atlantikwall is gebouwd komt mede door de korte duur die de loop mee ging, na elke 30 schoten moest de loop vervangen worden door een nieuwe. Van de twee gebouwde bunkers is er nog 1 over, de andere is tijdens de verkleining van het eiland gesloopt.

631

635

Op het eiland staat ook nog een manschappenverblijf van het type 635. deze bunker bood onderdak aan 20 soldaten en had een muurdikte van 3,5 meter. De bunker heeft twee ingangen en is zo ontworpen dat het geheel onder de grond ligt. De bunker heeft het bouwnummer 5856 en is nog steeds aanwezig. Een tweede manschappenverblijf is van het type VF1a en is een eenvoudige bunker die sinds 2004 weer te bezoeken is omdat deze voorheen vol met puin lag. Een derde manschappenverblijf die in dit geval is gebruikt voor opslag is van het type 668. Deze bunker bestaat uit twee verdiepingen die via een luik met klimijzers met elkaar verbonden is, ook deze bunker is nog aanwezig. Naast deze bunker bevind zich de Brunnengallerie bestaande uit een lange gang van 27 meter waar ooit een waterpomp in heeft gestaan. Deze bunker had geen typenummer en was uitgevoerd als SK. Halverwege de gang is de bunker aangesloten op het Nederlandse fort door middel van een raam.

644	6-Schartenturm (644)

Als u het Forteiland in IJmuiden wilt bezoeken bent u welkom op de eerste zondagen van de maanden maart tot november. Wilt u de Duitse bunkers bezoeken kom dan in de maand maart of november. In de tussenliggende maanden is een deel van het eiland afgesloten voor publiek omdat het een broedplaats is voor meeuwen.

 

656 - Unterstand für 15 mann

De 656 op het Forteiland van IJmuiden is een manschappenverblijf voor 15. De bunker zit vast aan een geschutbunker van het type M170 en via de 656 kon men naar het Nederlandse fort. In de bunker staan diverse ST tekens waaraan men kon zien dat het een bomvrije bunker was. Vanuit de 656 liep er een trap met daarnaast een munitielift naar het Nederlandse fort waar de munitie voor de diverse geschutbunkers lag opgeslagen. De bunker draagt het bouwnummer 5872a en verkeert in een goede staat. Voor het fotoartikel van M170 klik hier


656 - Unterstand für 15 mann 
W.N.73 Kernwerk IJmuiden, Forteiland  
Bouwnummer 5872a

M170 - Geschützschartenstand

Van het type M170 zijn op het Kernwerk van de Festung IJmuiden drie exemplaren gebouwd. In de bunkers stond een stuk 15 cm geschut met een bereik van 18 km. De eerste bunker bevind zich aan de noordzijde van de batterij, de tweede aan de zuidzijde en de derde aan de westzijde. Alle drie de bunkers staan in verbinding met het Nederlandse fort en aan de achterzijde van de geschutbunkers bevind zich een manschappenbunker voor 16 man van het type 656. het fort was te bereiken via een 5 meter lange trap waarnaast zich een munitielift bevond die de kanonnen vanaf de lagergelegen fort naar de M170 transporteerde. Achter het kampfraum (de ruimte waar het geschut stond) in de M170 waren twee ruimtes voor het opslaan van een kleine hoeveelheid munitie die via een nis in de wand naar de geschutruimte door gegeven kon worden. De onderstaande foto's zijn van de zuidelijke M170 die het bouwnummer 5872 heeft gekregen. Voor het fotoartikel van 656 klik hier

M170 - Geschützschartenstand
W.N.73 Kernwerk IJmuiden, Forteiland
Bouwnummer 5872

671 SK - Schartenstand

De 671 SK is de enige geschutbunker op het Forteiland die zijn schootveld richting de vaste wal had. In de bunker stond een Engels Vickers Armstrong kanon opgesteld, met een kaliber van 9,4 cm. En had een bereik van 10 kilometer. De bunker wijkt iets af van de normale 671, zo zit de ingang niet aan aan de achterzijde maar aan de zijkant. Ook is de schootopening aangepast aan het geschut en is iets groter dan normaal. In de bunker zijn nog mooie resten van de voet van het geschut te vinden. Het bouwnummer van de bunker is 5879.


671 SK - Schartenst. f. Geschütze auf m. Sockellafette 120°
W.N.73 Kernwerk IJmuiden, Forteiland
Bouwnummer 5879

668 - Opslagbunker

De 668 is wederom een unieke bunker die staat op het Forteiland van IJmuiden. De normale 668 is een kleine manschappenbunker voor zes man. Maar de 668 op het Forteiland bestaat uit twee verdiepingen. De bunker is geheel volgens de St-voorschriften gebouwd, wat inhoudt dat er een gassluis aanwezig is en voorzieningen voor frisse lucht. De ingang van deze bunker bevindt zich op de eerste verdieping, waar echter een ingangsverdediging ontbreekt. Via een schacht die afgesloten kon worden door een luik, kon men via klimijzers op de onderste verdieping komen. Op beide verdiepingen zijn geen sporen te vinden die erop duiden dat de bunker ooit als manschappenverblijf is gebruikt. Tevens geeft de Duitse bouwtekening van dit complex aan dat het om een 'Verpflegungsstand' gaat in plaats van een 'Kleinstunterstand für 6 Mann'. Het bouwnummer van de bunker is 5883.

668.abg. - Opslagbunker 

W.N.73 Kernwerk IJmuiden, Forteiland 
Bouwnummer 5883

644 - Stand mit 6-Schartenturm in A

De 644 is een zeldzaam type bunker, in Nederland zijn er slechts vier van gebouwd die zich ook nog eens alle vier op het Forteiland bij IJmuiden bevonden. Tijdens de uitbreiding van het Noordzeekanaal zijn er helaas 3 van gesloopt. De vierde met het bouwnummer 5857 is tegenwoordig ingericht als museumbunker. Het meest opvallende aan deze bunker is wel de pantserkoepel met een wanddikte van 25 cm en een gewicht van 70.000 kilo. De koepel heeft een lengte van 3 meter maar steekt slechts één meter boven de grond uit. In de koepel stonden 2 machinegeweren van het type MG 34 die ieder 15 schoten per seconden konden vuren met een bereik van 3 kilometer. De bunker beschikt veder over een manschappenverblijf, nabij verdediging, en een aangebouwde tobruk. 

644 Stand mit 6-Schartenturm in A
W.N.73 Kernwerk IJmuiden, Forteiland 
Bouwnummer: 5857 

W.N.73 Kernwerk IJmuiden