622

In het Divisiehoofdkwartier Toorenvlied in Middelburg zijn 5 manschappenbunkers gebouwd van het type 622. Twee van deze bunkers zijn samen met een keukenbunker van het type 645 in de jaren 60 gesloopt. De andere 3 bunkers verkeren in een redelijke staat. Een opvallend detail aan de bunkers is dat bij twee bunkers de vleugelmuur is weggelaten voor de Offener Beobachter, iets wat ook al bij de 608's te zien was.

622 - Doppelgruppenunterstand  
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied     
Bouwnummer: 09 - 268

608

De bunkers in het park Toorenvlied te Middelburg zijn vrij te bezoeken en verkeren in een redelijke staat, wel zijn alle bunkers afgesloten op één 622 na. In het park zijn 10 bomvrije bunkers (ST) gebouwd bestaande uit de volgende types, 3x 608, deze zijn alle 3 nog aanwezig, 1x 618, ook deze bunker is nog aanwezig, 1x 645, dit was een Unterstand für eine küche en is in de jaren 60 gesloopt. En tot slot stonden er ooit 5 manschappenbunkers van het type 622. Twee van deze bunkers waren gebouwd van formstein en zijn samen met de 645 in de jaren 60 gesloopt, de andere drie 622's zijn nog aanwezig.



608 - Batl.-, Abt-, Reg.-Gefechtsstand     
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied      
Bouwnummer: Onbekend

608

Een opvallend detail is naast het feit dat deze niet van formstein is gemaakt en de andere twee 608's in het park wel het ontbreken van de Offener Beobachter en eigenlijk de hele vleugelmuur waar deze tobruk zich in zou moeten bevinden. In de nabijheid van de 608's zijn 3 manschappenverblijven gebouwd van het type 622 voor het personeel uit de 608's. De Duitsers hadden ook liever gezien dat er commandobunkers van het type 609 waren gebouwd omdat dit type uit 2 verdiepingen bestond en daardoor al waren voorzien van een manschappenverblijf. De rede waarvoor men echter toch voor het type 608 heeft gekozen heeft hoogstwaarschijnlijk te maken met het hoge grondwaterpeil.


608 - Batl.-, Abt-, Reg.-Gefechtsstand   
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild 
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied    
Bouwnummer: Onbekend

608

Tijdens de bouw van de Atlantikwall werden er in Nederland 5 Divisiehoofdkwartieren gebouwd. Hiervan is tegenwoordig nog 1 Divisiehoofdkwartier van over en deze is te vinden in het park Toorenvlied in Middelburg. In het park werden een 35 tal bunkers gebouwd waaronder 3 commandobunkers van het type 608 (Batl.-, Abt-, Reg.-Gefechtsstand) Een opvallend detail aan de 608's is dat er 2 zijn uitgevoerd in formstein en 1 met een ouderwetse bekisting, tevens is deze laatst genoemde ook niet voorzien van een aangebouwde Tobruk. In het park zijn na de oorlog vrijwel alle dunwandige bunkers (F.A) gesloopt maar de meeste bomvrije bunkers zijn nog aanwezig. Onderstaande foto's zijn van de eerste 608 welke zich naast het landhuis Toorenvlied bevind. Op de bunker zijn nog diverse restanten van camouflage te vinden in de vorm van geschilderde ramen en deuren.

608 - Batl.-, Abt-, Reg.-Gefechtsstand (Formstein)
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied 
Bouwnummer: Onbekend

Loopgraven

Binnen de hekken van Fort Kijkduin zijn omstreeks 1916 drie loopgraven gemaakt van circa 12 cm dik gewapend beton. De loopgraven hebben allemaal een lengte van 10 tot 12 m en zijn voor het grootste deel ingegraven in het duin. In de loopgraven bevinden zich 3 nissen waarin munitie kon worden opgeslagen. Ook is 1 van de loopgraven uitgerust met 13 schietgaten. Onderstaande foto's zijn van 2 loopgraven.

Loopgraven
Stelling Den Helder (Kijkduin) 
Bouwjaar: Rond 1916 

Observatiepost

Tussen het Fort en de Open Bedding liggen 3 observatieposten, althans wij vermoeden dat het hier gaat om observatieposten welke gebouwd zijn omstreeks 1916. Dit weten wij echter niet zeker dus de info kan net zo goed niet kloppen. Het zijn kleine gemetselde bunkertjes met een ronde voorkant waarin zich een soort kijkgaten bevinden. Het werk verkeert in een redelijke staat. Onderstaande foto's zijn van alle 3 de posten.

Observatiepost ?
Stelling Den Helder (Kijkduin) 
Bouwjaar: Rond 1916 ?

Schuilplaats

Het betreft hier een Nederlandse Schuilplaats welke omstreeks 1916 is gebouwd nabij het Fort Kijkduin in Den Helder. Het werk is gebouwd van circa 15 cm dik gewapend beton en is uitgevoerd met een tongewelf. Het bunkertje heeft aan de kopsekanten 2 ingangen welke bereikbaar waren via een trap. De grote van de bunker is ongeveer 13,5 bij 5 meter en op het hoogste punt is de schuilplaats ongeveer 2 meter hoog. Helaas verkeert de bunker in een slechte staat zoals is te zien op de onderstaande foto's.

Schuilplaats 
Stelling Den Helder (Kijkduin) 
Bouwjaar: Rond 1916

Open Bedding 10 TL

Hoewel de Open Bedding er niet heel bijzonder uit ziet is het toch van grote historische waarde. Het betreft hier namelijk 1 van Nederlands eerste betonnen bouwwerken tegen luchtdoelen. De bedding is omstreeks 1923 gebouwd en was uitgerust met een 10 TL kanon. De TL staat dan ook voor 'Tegen Luchtdoel' De bedding heeft een diameter van 4,60 m en is ongeveer 30 cm dik. In totaal stonden er op deze locatie drie 10 TL kanonnen. 

Open Bedding 10 TL
Stelling Den Helder (Kijkduin) 
Bouwjaar: Rond 1923