M219 - Museumbunker 2015

Tijdens editie 2015 van de Open Monumentendagen was het weer eens tijd om de vorderingen te volgen in de M219 te Julianadorp. Deze bunker word sinds 2014 opgeknapt door een groep enthousiaste vrijwilligers die de bunker aan het ontdoen zijn van gigantische lading zand. Op de foto's uit 2014 is goed te zien dat deze dames en heren zeer zeker niet hebben stil gezeten. U kunt het project volgen op hun Facebookpagina en anders op hun eigen Website. Voor foto's van de eerste openstelling in 2014 klik hier

M219 - Museumbunker 
Baupunkt 47 - Seeziel Batterie Zanddijk
Verteidigungsbereich Den Helder (Julianadorp)
Bouwnummer 3748

680

De Neue Südlinie die de grens vormde van het Verteidigungsbereich Den Helder liep vanaf het Noordzeestrand bij Julianadorp tot aan het Noordhollands kanaal. Deze verdedigingslinie bestond voor het grootste deel uit een zigzaggende tankgracht met een lengte van circa 5 km. De linie was opgedeeld in een aantal stellingen die op hun beurt weer volledig waren uitgebouwd met een aantal bomvrije en dunwandige bunkers. Verspreid langs de linie bevonden zich 5 geschutbunkers van het type 680. Van de 5 bunkers zijn er tegenwoordig nog 2 over waarvan ze er 1 in de jaren 80 hebben laten zinken door het zand er onder vandaan te spuiten. Deze bunker is dus nog wel aanwezig echter diep onder de grond op het terrein van een camping. De tweede 608 ligt geheel bovengronds op de hoek van de Schoolweg en de Rijksweg. Naast de bunker bevind zich ook nog een klein stukje van de tankgracht.

680 - Schartenstand für 7.5 cm PAK 40 ohne Nebenräume
Bouwnummer: 3845
Baupunkt 38 - Riegelstellung Kw Graben Ostende
V.B. Den Helder 

M219 - Museumbunker 2014

Van het type M219 zijn in de gehele Atlantikwall slechts 2 exemplaren gebouwd. De reden hiervoor heeft vast te maken met het feit dat dit type pas in 1944 is vrijgegeven en behoorlijk wat grondstof in beslag nam in tijd dat deze juist steeds schaarser werd. De 2 bunkers welke nooit operationeel zijn geweest zouden worden voorzien van het 15 cm geschut van het Duitse slagschip de Gneisenau. Sinds de zomer van 2014 is men bezig met 1 van de bunkers om te bouwen tot museum. Een tijdrovend klusje in dit verhaal is de geschatte 350 kuub zand welke handmatig uit de bunker geschept moet worden. Vrijwel de hele onderste verdieping van de twee verdiepingen tellende bunker ligt vol zand. Afgelopen Open Monumentendag (2014) werd de bunker voor het eerst opengesteld voor publiek. Uiteraard zijn wij even wezen kijken en hebben de vorderingen vast gelegd op foto. Er moet nog veel werk verzet worden maar het resultaat tot nu toe mag er wezen. Wij zullen dit project met interesse volgen en u op de hoogte houden als er iets te melden valt. Als u de bunker wilt bezoeken of de werkzaamheden wilt volgen kijk dan even op hun website voor de nodige informatie: www.m219.nl De twee bunkers behoorde toe aan de Seeziel-Batterie Zanddijk ter hoogte van de strandopgang bij Julianadorp. Wilt u meer weten over de bunkers en de stelling <Klik Hier>

M219 - Museumbunker
Baupunkt 47 - Seeziel Batterie Zanddijk
Verteidigungsbereich Den Helder (Julianadorp)
Bouwnummer 3748

Knickebein K3

In Nederland waren twee Knickebein antennes aanwezig waarvan er één stond opgesteld in Bergen op Zoom en één in Julianadorp. Van de stelling in Julianadorp resteren nog enkele bunkers maar deze liggen onder de grond. Het enige tastbare bewijs voor de stelling is de ijzeren ring welke in het duinlandschap is terug te vinden. Op deze ring draaide ooit de antenne welke rond 1939 is ontworpen door een Duitse firma. Op 1 mei 1941 werd de radar beschoten door een tiental laagvliegende vliegtuigjes welke waren voorzien met een mitrailleur. Of de antenne hier schade door heeft ondervonden is ons veder niet bekend. Als u meer wilt weten over het Knickebein systeem, en de stelling in Julianadorp lees dan het volgende artikel. "Knickebein" 

IJzeren ring voor Knickebein
Lw.Nachr.-Anlage Knickebein K3  
Baupunkt 45a, W.N.134 L - Verteidigungsbereich Den Helder

Knickebein

In Julianadorp, niet ver van Den Helder zijn de restanten te vinden van het Duitse radar navigatiesysteem "Knickebein K3" Via dit systeem wat verspreid over Europa stond opgesteld. Was het voor de Duitsers mogelijk hun bommenwerpers naar een bepaald doel te leiden. Via twee Knickebein systemen werd er als het ware een kruis gevormd boven het te bombarderende gebied. De bommenwerper volgde het signaal vanuit één van de Knickebein's. En als deze op het punt aankwam dat de twee signalen elkaar kruiste zag de piloot dit op zijn apparatuur en wist dan dat hij zijn bommenlast kon droppen. De radar is natuurlijk al lang verdwenen maar de ring waarop deze ronddraaide is nog aanwezig. Het is een ring van ongeveer 15 cm breed en heeft een diameter van rond de 35 meter. Tot voor kort werd het dak van één van de naastgelegen bunkers nog gebruikt als uitkijkpunt. Maar na herstel werkzaamheden is deze weer geheel onder de grond verdwenen. Ook is tijdens deze werkzaamheden het Aggregaat gebouw gesloopt welke door de Duitse bezetter was gebouwd als stroomvoorziening van de stelling.

Een tweede Knickebein systeem welke in Nederland stond opgesteld bevond zich in Woensdrecht bij Bergen op Zoom. Het vermoeden bestaat dat de ring zoals deze in Julianadorp nog aanwezig ook in Woensdrecht nog aanwezig is, enkel dat deze enkele meters onder de grond ligt. Op het terrein in Woensdrecht zijn ook nog enkele sporen aanwezig zoals het aggregaat gebouw en het Machinegebouw.

  

Op het bovenstaande kaartje is goed te zien hoe het Duitse navigatiesysteem was verspreid over Europa. Tevens geeft het kaartje een beeld van hoe het systeem werkte. Er werd vanaf twee locaties een signaal verzonden. Waarvan er eentje werd gevolgd door een Duits vliegtuig of schip. Als het toestel dan het tweede signaal kruiste, wist de piloot dat het doel was bereikt. Hieronder vind  u een overzicht met de 12 gebouwde locaties in Europa. Nummer 13 is nooit afgebouwd.

Nummer	Diameter	Locatie	Land
K1	30	Klepp	Noorwegen
K2	95	Stollberg	Duitsland
K3	30	Julianadorp	Nederland
K4	95	Kleve	Duitsland
K5	30	Bergen op Zoom	Nederland
K6	30	Mont Viollete	Frankrijk
K7	30	Greny	Frankrijk
K8	30	Mont Pinçon	Frankrijk
K9	30	Beaumont Hague	Frankrijk
K10	30	Sortosville-en-Beaumont	Frankrijk
K11	30	Saint-Fiacre	Frankrijk
K12	95	Maulburg	Duitsland
K13	30	Noto	Italië

Het Knickebein systeem was gebaseerd op de morse code. Op de ene locatie werd een code van streepjes uitgezonden en op de andere locatie een morse code van puntjes. Als het vliegtuig de juiste locatie had bereikt veranderde de streepjes code in een ononderbroken pieptoon en wist de piloot dat hij de aangewezen locatie had bereikt. En als de piloot afweek van de route werden de punt en streep codes luider en kon de piloot het vliegtuig weer corrigeren naar de juiste route. Het Knickebein systeem had ongeveer een bereik van 500 kilometer. De Engelse kwamen er al snel achter dat er iets niet klopte en startte "The Battle of the Beams" Hiermee moest het Duitse systeem welke door de Engelsen werd aangeduid met de codenaam  'Headache' (hoofdpijn) worden verstoord. Engeland slaagde erin een stoorzender te ontwikkelen en deze kreeg de passende codenaam 'Aspirins' Deze stoorzender zond een signaal welke steeds morse streepje uitzond waardoor de piloot van het vliegtuig het toestel probeerde te corrigeren naar de juist route, welke uiteraard niet meer klopte. Het Knickebein systeem werd rond 1939 ontworpen door het Duitse bedrijf Telefunken en in dat jaar werden de eerste drie installaties in Duitsland gebouwd.

Julianadorp
In Julianadorp werd er door de Luftwaffe een Knickebein stelling gebouwd. Die naast de antenne uit verschillende bunkers bestond. Er werden een aantal Küverbunkers gebouwd waaronder één van het type 412. In deze bunker zat het bedieningspersoneel welke de radar bestuurde. En er werden een aantal Küvers gebouwd van het type 441. Op het dak van deze bunkers was een open bedding gebouwd voor lichtgeschut tot een kaliber van 3,7 cm. Van al het lichtere geschut werd geacht dat deze in de bedding kon worden opgesteld. Voor het opslaan van de munitie voor de Flak-Beddingen was er onder andere een Küverbunker van het type MG 35 gebouwd. Veder was er nog manschappenverblijf aanwezig van het type VF2a. Naast deze bunkers was er een bomvrije bunker gepland welke nooit is gebouwd. Dit zou een manschappenverblijf worden van het type 622. Naast deze bunker stond er nog een bunker gepland waar niets over bekend is. Vrijwel al deze bunkers zijn nog aanwezig naar ondergewerkt en niet meer begaanbaar. De ring waar de radar op draaide ligt nog steeds in het Duinlandschap maar deze is zo groot dat het beter vanuit de lucht zichtbaar is dan vanaf de grond. De stelling werd aangeduid als W.N.134 L welke viel onder Baupunkt 45a. De volledige naam van de stelling betrof "Lw.Nachr.-Anlage Knickebein" De bezetting van deze stelling bestond uit 1 officier, 5 onderofficieren en 28 manschappen en beschikte over de volgende wapens. Voor de bemanning van de stelling waren er 28 geweren aanwezig. De open beddingen welke op de Küverbunkers 441 stonden waren uitgerust met een stuk 2 cm flakgeschut. Veder was er een lichte granaatwerper voor handen, één zware M.G en 6 lichte M.G's

Let goed op de cirkel linksboven. Als u goed kijkt ziet u hier de ijzeren
cirkel waar de radar op draaide.

Op de onderstaande foto ziet u een Knickebein zoals deze ook in Nederland stond opgesteld. De Foto is afkomstig uit het Bundesarchiv. De stelling in Julianadorp was uitgerust met een "FuSAn 721 Knickebein"

501 - Einfacher Gruppenunterstand

De bunker ligt behoorlijk afgelegen van de andere bomvrije bunkers. En is ook bijna aan het zicht onttrokken. Slechts een puntje van de bunker en een deel van de nooduitgang verklapt dat hier onder de grond een bunker aanwezig moet zijn.

501 - Einfacher Gruppenunterstand 
Baupunkt 35, W.N.136 H - Riegelstellung  Düne
Bouwnummer: 3880
Verteidigungsbereich Den Helder

Höckerlinie

Deze Höckerlinie behoord tot Baupunkt 34 welke viel onder weerstandsnest 136 H. De sperre was ooit een stuk langer maar een gedeelte is omstreeks 1993 samen met de naast gelegen tankmuur en een aantal bunkers ondergewerkt. Het enige zichtbare van de stelling is dan ook deze drakentand hindernis van circa 100 meter. De hindernis sloot ooit aan op de Nieue Südlinie en betekende het beging van het Verteidigungsbereich Den Helder. Binnenkort meer informatie over de Riegelstellungen en de Alte en Nieue Südlinie in een reeks artikelen over dit gebied.



Höckerlinie
Riegelstellung  Düne
Baupunkt 34, W.N.136 H 
Verteidigungsbereich Den Helder

Nachrichten Anlage Knickebein K3

W.N.136 H - Riegelstellung Düne

Baupunkt 34

Baupunkt 35