617 - Nachrichtenstand für Netzknotenpunkte

In de oude binnenstad van Alkmaar bouwde de Duitse bezetter 2 bomvrije bunkers die beide te maken hadden telefonie. De eerste bunker staat in het park aan de Kennemerstraatweg en is van het type 616. De tweede onderstaande bunker staat hier enkele honderden meters vandaan aan het bolwerk bij het Ritsevoort. Deze bunker staat in Alkmaar bekend als de bunker onder de molen van Piet en is van het type 617. Van dit type zijn er in Nederland slechts 3 gebouwd waarvan er vandaag de dag nog 2 resteren. Het andere exemplaar staat op Texel en is onlangs door vrijwilligers blootgelegd. Het type 617 was een Nachrichtenstand für Netzknotenpunkte wat inhield dat er diverse telefoonlijnen uit de omgeving hier binnenkwamen en werden doorgeschakeld vanuit de schakelruimte. Ook bevond zich in de bunker een ruimte waar de verschillende verbindingen binnenkwamen en een ruimte waar de 8 personeelsleden van de bunker konden verblijven. In een tweede gedeelte van de bunker bevond zich een ruimte waar de kabelrollen ter reparatie lagen opgeslagen en een ruimte waar de benodigde accu's konden opgeladen worden. Bijzonder aan dit exemplaar is de ver uitstekende offener beobachter (tobruk) die circa 6 meter buiten de bunker steekt. Tegenwoordig zit er in een bunker een bloemenwinkeltje waardoor de bunker enigszins verbouwd is en niet heel goed zichtbaar is vanaf de openbare weg.

617 - Nachrichtenstand für Netzknotenpunkte
Baupunkt 56 - Nachrichten Bau Alkmaar
Bouwnummer: 3626

Seyss Inquart Bunker - Den Haag

Seyss Inquart was tijdens de Tweede Wereldoorlog de Rijkscommissaris van Nederland (Reichskommissar für die besetzten Niederländischen Gebiete) Wat inhield dat hij feitelijk de Minister President was op civiel gebied. Hij had dus geen zeggenschap over het Duitse leger, maar enkel over de secretarissen-generaal en burgemeesters, die in het verloop van de oorlog steeds meer door NSB'ers werden vervangen. Seyss Inquart verbleef tijdens zijn verblijf in Nederland in het statige huis "Huise Clingendael" op het gelijknamige landgoed (Clingendael) in gemeente Wassenaar. Hier liet hij een reusachtige schuilbunker bouwen die tevens kon dienen als werkplek / commandopost. De bunker is ruim 70 meter lang en 30 meter breed en heeft een dak dikte 4 meter beton. Eigenlijk is het een hoofdbunker waaromheen nog een bunker is gebouwd die er ter camouflage uit zag als een boerderij. De hoofdbunker bestond uit 2 etages en had 2,5 meter dikke muren. Op de eerste etage (begane grond) bevonden zich onder andere de stook en machinekamer en een telefooncentrale en had Inquart zijn werkkamer. Wat er op de tweede verdieping gevestigd zat is ons niet bekend maar mogelijk waren hier de slaapvertrekken voor de personen die van de schuilbunker gebruik mochten maken. Op de bunker (zolder) is er een Flak-toren gebouwd waarin mogelijk 2 cm Flak-geschut stond opgesteld. Via een loopbrug was er nog een Flak-bedding te bereiken en het geheel zag er vanaf buiten uit als schoorstenen behorende tot de "boerderij" De ruimte tussen de boerderij en de hoofdbunker werd onder andere gebruikt als bergplaats en als garage. Aan deze hele constructie was nog een bunker gebouwd van het type 645. Feitelijk 2 aan elkaar gebouwde bunkers van dit type die diende als keuken. En tot slot bevinden zich in de tuin van de bunker nog enkele tobruks ter verdediging.

Helaas is de bunker afgesloten en word deze aardig goed bewaakt door hoge hekken, camera's en prikkeldraad. De door ons gemaakte foto's van de buitenkant van de bunker zijn daarom ook niet al te best. De heer Smid heeft op zijn prachtige website wel uitgebreide fotoreportages van zowel binnen als buiten de bunker die u via de volgende link kunt bekijken: www.bunkerpictures.nl Voor foto's van de Seyss Inquartbunker in Apeldoorn zie deze link.

Seyss Inquartbunker - Wassenaar / Den Haag
Baupunkt 237 - Stp. Clingendael
Bouwnummer: R8732
Stp.Gr. Scheveningen 

Manschappenverblijf

Wederom een Manschappenverblijf welke behoorde tot W.N.160 in de Amsterdamse Waterleidingsduinen. Ook deze bunker is afgesloten en ingericht als verblijfplaats voor vleermuizen.

Manschappenverblijf
W.N.160 - Amsterdamse Waterleidingsduinen
Stp.Gr. Zandvoort 

Küver 455

In de stelling W.N.142a bevinden zich nog 2 bunkers. De eerste was een manschappenverblijf van het type VF1a. De tweede nog bestaande bunker is van het Küvertype 455. Dit was een Machinebunker waarin de aggregaat stond welke de stoom regelde voor het 60 cm zoeklicht wat in de stelling stond opgesteld. De ingang van de bunker is tijdens de bouw extra groot gemaakt en werd in veel gevallen na het plaatsen van het aggregaat verkleint tot een normale ingang. Dit werd vaak gedaan door voor de 2 ingangen een groot blok te metselen afhankelijk van de hitte die van de aggregaat afkwam. Het Küvertype 455 is rond vrijwel alle door de Duitsers gebruikte vliegvelden nog aanwezig te denken aan: Burgh Haamstede, vliegveld Valkenburg, Vliegveld Bergen, en enkele exemplaren rond de Kooy in Den Helder. De bunker is dichtgemetseld en ook niet van heel dichtbij te bekijken.

Küver 455 - Aggregaatbunker
W.N.142a - Flakstelle Balgzandpolder
Verteidigungsbereich Den Helder

501 - Einfacher Gruppenunterstand

Een redelijk goed verstopte 501 in de duinen van West-Terschelling. De bunker is van binnen geheel gestript maar verkeert desondanks in een redelijke staat. Hoewel dit exemplaar de enige bomvrije bunker van de stelling was bestond de stelling uit 47 bouwwerken. Hiervan zijn alleen nog enkele Tobruks te bezichtigen en onderstaande 501. Mocht u de bunker in de zomer willen bezoeken let dan op de teken die hier zitten.

501 - Einfacher Gruppenunterstand
W.N.10 - Baupunkt 2 - West-Terschelling
Bouwnummer: 1261
Stp.Gr. Terschelling

VF Beobachter

De VF Beobachter ligt op 1 van de hoogste punten binnen verdedigingsbereik van Katwijk. Tijdens de oorlog lagen alleen de kijkgleuven bovengronds en was dit alles afgedekt met camouflagenetten. Tegenwoordig ligt het hele dak van de onderliggende bunker bloot en doet het dienst als uitkijkpunt. De bunker zelf is overigs niet van binnen te bekijken. Voor meer info en foto's van binnen zie de website Katwijk in Oorlog

VF Beobachter
W.N.251 - Katwijk
Stp.Gr. Katwijk

Open Bedding

Aan weerszijde van de Zeeweg naar Bergen aan Zee bouwden de Duitsers een redelijk grote stelling. De stelling bestond uit circa 34 werken bestaande uit diverse Open Opstellingen, Onderkomens en Bergplaatsen. Door de Duitsers werd de stelling aangeduid als W.N.22. Tegenwoordig is er van de stelling vrijwel niks meer zichtbaar op uitzondering van wat kleine werkjes en onderstaande Open Bedding.

Open Bedding
W.N.22 - Bergen aan Zee
Stp.Gr. Castricum 

502 - Doppelruppenunterstand

Wederom een exemplaar van het type 502. De bunker ligt in het Slotbos van Burgh Haamstede en ligt op privé terrein. Wel worden er regelmatig rondleidingen gegeven onder begeleiding van de boswachter. Een stukje veder op in het bos liggen nog een groot aantal bunkers waarvan er een aantal wel vrij te bezoeken zijn, waaronder de Walvisbunker van het type 117a met stalenkoepel.

502 - Doppelruppenunterstand
Baupunkt 329 - W.N.328 - Burgh Haamstede
Bataillonsgefechtsstand - Kmdt. Stp.Gr. Schouwen
Bouwnummer: 32903

118a Sanitätsunterstand

Het bunkertype 118a was een bomvrije hospitaalbunker waar in totaal 30 gewonden konden worden verzorgd. De bunker was als het ware in twee delen gedeeld waarvan het linkerdeel was bestemd voor de 'normale' gewonden en het rechterdeel speciaal was ingericht voor gewonden die tijdens een gasaanval besmet waren geraakt. Dit type is een uit de Westwall overgenomen type en is in Nederland een achttal keer gebouwd. Tegenwoordig word de bunker gebruikt door de brandweer en word jaarlijks een paar keer geopend voor publiek. Op de bunker zijn ook nog een aantal fraaie details te ontdekken zoals het 'ST' teken en restanten van het 'Kruis' wat er ooit op stond.


118a - Sanitätsunterstand
Baupunkt 329 - W.N.328 - Burgh Haamstede
Bataillonsgefechtsstand - Kmdt. Stp.Gr. Schouwen
Bouwnummer: 32902

2 Bergplaatsen

Onderstaande foto's zijn van 2 bergplaatsen welke behoorde tot W.N.27 te Egmond. Beide bunkers zijn afgesloten met een vleermuisdeur en staan bovendien vol met graffiti.

2 Bergplaatsen
W.N.27 - Egmond
Stp.Gr. Castricum

Munitiebergplaats

Het betreft hier aan de linkerzijde een munitiebergplaats en aan de rechterzijde het overdekte loopgraaf wat de verschillende bunker met elkaar verbond. Tegenwoordig zijn alle bunkers uit deze stelling afgesloten met een vleermuisdeur en daardoor niet meer te betreden.

Munitiebergplaats
W.N.27 - Egmond
Stp.Gr. Castricum

Gangenstelsel

W.N.27 in de duinen nabij Egmond aan Zee bestond vermoedelijk uit een 13 tal bouwwerken waarvan de meesten waren uitgerust als manschappenverblijven. Alle bouwwerken waren van een gemetselde kwaliteit en in sommige gevallen onderling verbonden door een gang. De verdediging bestond uit een tweetal open opstellingen, hier is echter niks meer van terug te vinden. Van de rest van de stelling zijn nog een aantal restanten terug te vinden waaronder de twee stukken gang die op de onderstaande foto's zijn te zien. De stukken gang zijn echter wel afgesloten en ingericht als vleermuis onderkomen en daardoor niet te betreden.



2 Stukken gang
W.N.27 - Egmond aan Zee
Stp.Gr. Castricum  

Bergplaats

Een standaard Bergplaats van ongeveer 3 bij 4 meter. Het bunkertje beschikt over 1 ingang en verkeert in een redelijke staat. In deze stelling zijn rond de 10 van deze bunkers gebouwd. De meeste liggen open en er zijn er een paar afgesloten en ingericht als vleermuisonderkomen.

Bergplaats
W.N.180 - Stp.Gr. Zandvoort
Batterie Rozenwaterveld

618

1 van de mooiste bunkers in het Middelburgse park Toorenvlied is ongetwijfeld het Regelbau 618 (Nachrichtenstand für höhere Stäbe) Ooit stonden er in Nederland 6 van dit type bunkers maar vermoedelijk is dit nog het enige overgebleven exemplaar. In de bunker stond de radio en telefoon apparatuur die het mogelijk maakte contact te leggen met commandoposten elders in Europa. Tegenwoordig is de bunker in beheer bij Stichting Bunkerbehoud die bezig zijn met het opknappen en openstellen van de Zeeuwse bunkers.




618 - Nachrichtenstand für höhere Stäbe
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied     
Bouwnummer: Onbekend

608

Tijdens de bouw van de Atlantikwall werden er in Nederland 5 Divisiehoofdkwartieren gebouwd. Hiervan is tegenwoordig nog 1 Divisiehoofdkwartier van over en deze is te vinden in het park Toorenvlied in Middelburg. In het park werden een 35 tal bunkers gebouwd waaronder 3 commandobunkers van het type 608 (Batl.-, Abt-, Reg.-Gefechtsstand) Een opvallend detail aan de 608's is dat er 2 zijn uitgevoerd in formstein en 1 met een ouderwetse bekisting, tevens is deze laatst genoemde ook niet voorzien van een aangebouwde Tobruk. In het park zijn na de oorlog vrijwel alle dunwandige bunkers (F.A) gesloopt maar de meeste bomvrije bunkers zijn nog aanwezig. Onderstaande foto's zijn van de eerste 608 welke zich naast het landhuis Toorenvlied bevind. Op de bunker zijn nog diverse restanten van camouflage te vinden in de vorm van geschilderde ramen en deuren.

608 - Batl.-, Abt-, Reg.-Gefechtsstand (Formstein)
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied 
Bouwnummer: Onbekend

Tunnelcomplex W.N.326 H - Burgh Haamstede

W.N.326 H was binnen de Stützpunktgruppe Schouwen en bijzonder complex. De stelling is al voor de bouw van de Atlantikwall gebouwd en diende als Kompanie Gefechtsstand voor de 7e Kompanie. Voor deze eenheid was hier een commandobunker gebouwd welke toen nog viel onder W.N.325 H. Tijdens de aanleg van de Atlantikwall kwam de stelling in handen van de 4e kompanie en veranderde de naam van het hoofdkwartier in W.N.326 H. De stelling bestond uit een gangenstelsel met daarop enkele aansluitende manschappenverblijven van het zogenoemde "Hartscher" type. De verdediging van de stelling werd geregeld vanuit 2 tobruks waarvan er 1 was voorzien van een tankkoepel (f) Ook waren er in de tunnels enkele bergplaatsen gebouwd voor het opslaan van voedsel en bevond zich aan het einde van de tunnel een latrine. Enkele bijzondere sporen welke vandaag de dag nog zijn terug te vinden in de gangen zijn de namen van Duitse veldheren uit de voorbije eeuwen: Haeseler, Moltke, Roon, Blücher, Gneisenau, Hindenburg, Jahn, Lubendorff, lützow, Mackensen, Tilly, Wallenstein, en Yorck. Al deze namen zijn de namen van belangenrijken Duitse veldmaarschalken en generaals.

Tunnelcomplex
W.N.326 H -  Kompanie Gefechtsstand
Burgh Haamstede - Stp.Gr. Schouwen

Küver 450b

Na enig onderzoek in archief zijn we tot de conclusie gekomen dat het hier gaat om een Küver 450b. Dit was een manschappenverblijf voor 12 man met een betonnen nachtverblijf en gemetseld dagverblijf. Opvallend is dat er tijdens het dicht metselen van de bunker een muur is geplaatst halverwege de gang. En daarmee de doorgang tot het gemetselde dagverblijf is geblokeerd. Nader onderzoek ter plaatse zou moeten uitwijzen wat hier de rede voor is geweest. Waarschijnlijk dat het dagverblijf is gesloopt en nachtverblijf is ondergewerkt. En andere bunker in dit complex wat we bezochten verklaard deze theorie enigszins.



Küver 450b
W.N.28 - Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5520

117a Neu

De tweede commandobunker van het type 117a Neu. De bunker behoord tot Baupunkt 109 van de Festung IJmuiden en verkeert in een goede staat. In de bunker zijn nog veel originelen details te vinden zoals veel houtwerk en buizen. Wel zijn alle deuren uit de bunker verdwenen.

117a Neu - Bataillions oder Regimentsgefechtsstand
Baupunkt 109 - Regimentsgefechtsstand 
Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5210b

117a Neu

Ten midden van het park Schoonenberg in Driehuis liggen twee gigantische commandobunkers van het type 117a Neu. De bunkers deden dienst als commandopost voor de Festungscommandant van de Festung IJmuiden en hebben daardoor een belangrijke rol in de oorlogsgeschiedenis van IJmuiden. De Festung IJmuiden werd beknopt gezien door twee functies bestuurd. Dit was de Ortskommandant die de dagelijkse stand van zaken in de festung regelde. En de tweede was de Festungscommandant die verantwoordelijk was voor de verdediging van de Festung. In het park staan nog 5 bunkers waarvan er 4 bomvrij waren. Al deze bunkers verkeren nog in een goede staat maar staan vol water.


117a Neu - Bataillions oder Regimentsgefechtsstand
Baupunkt 109 - Regimentsgefechtsstand 
Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5210

Noorwegen

Enkele bunkers ergens in Noorwegen! Prachtige plaatjes van een prachtig land.

Locatie: Noorwegen
Foto's: 1998
Bunkers: Verschillend