Kunstbunker Castricum

De kunstbunker in Castricum was het eerste kunstdepot in de Nederlandse duinen, en is gebouwd tussen november 1939 en april 1940. De bunker bestond uit 1 ruimte welke een oppervlakte meet van 212 m³. De muren en het dak bestonden uit een laag gewapend beton van 1,5 meter en als extra bescherming werd de grondlaag welke was weggegraven voor de bouw later weer over het bouwwerk uitgestrooid. Deze laag bestond uit 4 meter en zou later zijn aangevuld tot 10 meter. De kunstbunker werd gebouwd in opdracht van de gemeente Amsterdam en de vergunning voor de bouw werd op 17 oktober 1939 aangevraagd bij de gemeente Castricum. In samenwerking met het Provinciaal Waterleidingsbedrijf werd de locatie nabij de Helmweg gekozen, enkele honderden meters naast "Kijk uit" in het Geversduin. De bunker zou uit 1 ruimte gaan bestaan van 12 bij 5 meter en een hoogte krijgen van 2,5 meter. Op 1 januari 1940 is het beton gestort en in maart van dat jaar werd de bunker opgeleverd. In de bunker stond een luchtfilter opgesteld die continu de juiste temperatuur en luchtvochtigheid in de bunker waarborgde. Voor de schilderijen werden er uitschuifbare rekken geplaatst waarin de schilderijen door middel van een railsysteem in geplaatst konden worden. Al deze schilderijen waren genummerd en werden dagelijks gecontroleerd door de depotbewaker die in een huisje bij Kijk Uit verbleef.

Kunstbunker Zandvoort

De tweede Rijksschuilkelder welke in de oorlog is gebouwd in opdracht van de gemeente Amsterdam. In de bunker hebben onder andere een tijdje de schilderijen uit het Rijksmuseum gelegen voordat ze werden overgebracht naar de Sint Pietersberg in Limburg en de bunker in Paasloo. In Zandvoort zijn twee van deze bunkers gebouwd die een 100 meter uit elkaar liggen. De locatie die werd gekozen voor de bouw was nabij de Oranje Kom in de Amsterdamse Waterleidingsduinen. Dit stuk duin droeg daarom ook een lange tijd de toepasselijke naam 'het Museumduin' Tegenwoordig is dit gebied afgesloten voor publiek en worden de bunkers vrijwel nooit meer geopend in verband met asbest.


Kunstbunker 2
Amsterdamse Waterleidingsduinen
Zandvoort  

Kunstbunker Zandvoort

Al voor de oorlog is de Nederlandse staat begonnen met het het onderbrengen van de kunstschatten uit de Nederlandse musea. Na enkele omwegen in diverse scholen, kerken, en kastelen kwamen ze uiteindelijk terecht in de speciaal hiervoor gebouwde schuilkelders in de duinen van Zandvoort en Castricum. Met de bouw van deze kunstbunkers is begonnen in de eerste helft van 1940, en waren pas rond mei 1941 gereed. Deze bunkers waren op de ingang na geheel weggewerkt onder het zand en bestonden uit 2 ruimtes. De grote schilderijen zoals de Nachtwacht werden uit de lijsten gehaald en opgerold, de kleinere werken werden in het geheel ondergebracht in de klimaatneutrale ruimtes van de kunstbunkers. Vandaag de dag zijn alle kunstbunkers nog aanwezig waaronder de twee exemplaren in de Amsterdamse Waterleidingsduinen van Zandvoort.

Kunstbunker
Amsterdamse Waterleidingsduinen
Zandvoort  

Kunstbunker Paasloo

Ter bescherming tegen de oorlog werden ongeveer 3000 Nederlandse kunstschatten vanaf 1942 opgeslagen in een speciaal hiervoor gebouwde bunker in het Overijsselse plaatsje Paasloo. Voor dat de kunstwerken hier terecht kwamen hadden ze al een flinke reis achter de boeg. Meteen toen Nederland zich in 1939 mobiliseerde werden er plannen gemaakt wat er moest gebeuren met de kunstwerken uit de Nederlandse musea. Vrijwel meteen werd er begonnen met de bouw van diverse kunstbunkers en werden verschillende andere onderkomens geschikt gemaakt voor de opslag van de Nederlandse kunst. 1 van van de eerste schuilkelders welke gereed werd bevonden was het Mauritshuis In Den Haag. Hier bevond zich een ondergrondse kelder waarvan de muren waren verzwaard. Een tweede schuilkelder bevond zich in Otterlo bij het Rijksmuseum Kröller Muller, welke echter pas in 1943 geheel afgebouwd was.

Kunstbunkers Zandvoort