Hospitaalbunker

De laatste bunker in deze stelling is een Sanitätsbunker oftewel een hospitaalbunkertje. Ook dit type is in en om Bilthoven diverse keren gebouwd waarvan er nog enkele bewaard zijn gebleven. Opvallend aan deze bunkers zijn de geknikte scherfmuren waardoor men gemakkelijker met een brancard de bunker kon betreden. Helaas ligt het onderstaande exemplaar geheel ondergronds en zijn er alleen wat kleine hoekjes van de bunker zichtbaar. De bunker is ongeveer 5 bij 9 meter groot en heeft 60 cm dikke muren. Vanbinnen bestaat de bunker uit 3 kleine ruimtes die via twee ingangen waren te betreden.



Hospitaalbunker
Stelling Jagtlust
Bilthoven

Duits Hospitaal

Buiten de grenzen van het vliegveld staat een door de Duitsers gebouwd pand wat in de oorlog werd gebruikt als hospitaal. Het pand het een T-vormige omtrek en is ongeveer 34 meter breed en 60 meter lang. De muurdiktes van het gebouw liggen rond de 44 cm en het pand kon daardoor scherfinslagen doorstaan. Tegenwoordig zit er in het gebouw een bedrijf wat zich inzet voor maatschappelijke dienstverlenging.

Duits Hospitaal
Fliegerhorst Havelte
Drenthe

Hospitaalbunker Van Ouwelaan

De Hospitaalbunker aan de Van Ouwelaan is met een lengte en breedte van circa 30 bij 40 meter 1 van de grootste bunkers van Den Haag. De bunker bestaat uit 2 verdiepingen en heeft muurdiktes van 3 meter. Na de oorlog is de bunker tot 1994 in gebruikt geweest als commandopost van de koninklijke marine waardoor er nog maar weinig 'originele' details bewaard zijn gebleven. De bunker heeft 2 ingangen die beide uitkomen op de centrale hal waaraan zich 3 langgerekte hallen bevinden van circa 20 bij 5 meter. Deze hallen zijn op zichzelf door middel van scheidingswanden weer verdeeld in diverse kleinere kamers. Opvallend is dat er bij deze bunker is gekozen om de 2e verdieping op grond niveau te bouwen en de eerste verdieping dus geheel ondergronds. Mogelijk is dit gedaan om de bunker zo veel mogelijk aan het oog te onttrekken maar erg praktisch is dat niet voor een ziekenhuis. Er zijn echter ook bronnen die ten zeerste twijfelen of het wel daadwerkelijk een hospitaal is geweest. Overigs bestaat er een foto van de bunker uit mei 1945 waarop duidelijk een rood kruis is te zijn nabij de ingang van de bunker. Link foto. In de directe omgeving van de bunker stonden nog enkele bomvrije bunkers waaronder 2 aan elkaar gebouwde keukens van het type 645. Tijdens de oorlog stond er op het dak van deze keukenbunker eveneens een rood kruis geschilderd. De hospitaalbunker aan de Van Ouwelaan ligt er vandaag de dag behoorlijk vervallen bij maar nog altijd onder de oorspronkelijke berg zand die de bunker moest camoufleren. In 2013 is de bunker door defensie te koop aangeboden en in 2014 verkocht aan een Zeeuws computer bedrijf. Tot nu toe word de bunker af en toe opengesteld bijvoorbeeld tijdens de rond juni gehouden "Bunkerdag"

Hospitaalbunker Van Ouwelaan 
SK Sanitätsunterstand
Bouwnummer: 8742 
Baupunkt 239 - Stp. Clingendael
Stp.Gr. Scheveningen

118a Sanitätsunterstand

Het bunkertype 118a was een bomvrije hospitaalbunker waar in totaal 30 gewonden konden worden verzorgd. De bunker was als het ware in twee delen gedeeld waarvan het linkerdeel was bestemd voor de 'normale' gewonden en het rechterdeel speciaal was ingericht voor gewonden die tijdens een gasaanval besmet waren geraakt. Dit type is een uit de Westwall overgenomen type en is in Nederland een achttal keer gebouwd. Tegenwoordig word de bunker gebruikt door de brandweer en word jaarlijks een paar keer geopend voor publiek. Op de bunker zijn ook nog een aantal fraaie details te ontdekken zoals het 'ST' teken en restanten van het 'Kruis' wat er ooit op stond.


118a - Sanitätsunterstand
Baupunkt 329 - W.N.328 - Burgh Haamstede
Bataillonsgefechtsstand - Kmdt. Stp.Gr. Schouwen
Bouwnummer: 32902

638

In het Churchillpark in Den Helder bouwde de Duitsers omstreeks 1943 een bunker van het type 638. Deze hospitaalbunker behoorde tot de Marine Versorgungsanlage Den helder en was de enige bomvrije bunker van dit complex. De bunker was een Kleiner Sanitätsunterstand en bestond uit een ruimte voor de lichtgewonden, een ruimte voor de zwaargewonden en uit een behandelruimte. Tijdens de oorlog was de bunker geheel omgebouwd tot woonhuis en onder de begroeiing zijn hiervan nog resten terug te vinden. Ook stond er nog een hospitaalbunker in deze stelling gepland van het type 639, maar deze is nooit meer gebouwd. Onlangs hebben ze de zware begroeiing op de bunker gekapt maar zoals op de foto's is te zien komt het al weer aardig terug.

638
BP 42 - Marine Versorgung - Den Helder
Bouwnummer: 3572

Hospitaalbunker

In de Ooijpolder niet ver van Nijmegen liggen de restanten van "Object 1" Deze stelling was het eerste gedeelte van de IJssellinie uit de Koude Oorlog en was voorzien van de onderstaande Hospitaalbunker. De bunker met een muurdikte van 60 cm en lengte van 19,55 bij 14,40 meter kon onderdak bieden aan 36 gewonden. De bunker heeft 1 grote ingang welke was aangesloten op de 2 gassluizen. Via deze sluizen kwam men in de wachtkamer waarna men de operatiekamer en de behandelkamer kon betreden. Ook was de bunker voorzien van een eigen ziekenzaal, een waterzuiveringsinstallatie, en een aggregaat. Tegenwoordig verkeert de bunker nog in een zeer mooie staat, mede door het feit dat deze op een privéterrein ligt.

Noodhospitaalbunker 
IJssellinie Ooijpolder
Koude Oorlog

Hospitaal

Deze Hospitaalbunker ligt op privéterrein en is vanaf de weg nauwelijks herkenbaar. Zoals meerdere bunkers die in de woonwijk naast het vliegveld liggen is ook deze geheel begroeid met een klimop.

Hospitaal - Fliegerhorst Haamstede      
Baupunkt 337 - W.N.316 H.L Stp.Gr Schouwen

Sanitätsbunker

Deze Sanitätsbunker ligt gelegen in De Dennen op Texel en behoorde tot het weerstandsnest 21a H. De bunker ligt vrij goed verstopt en is niet te betreden zonder te graven. De bunker zelf is eigenlijk twee aan elkaar vast gebouwde bunkers die via een een deurpost met elkaar zijn verbonden. Alhoewel er in de bunker een laag water staat verkeert het in een mooie staat. Als u de bunker bezoekt maak het dan weer a.u.b. weer dicht na u vertrek zodat de bunker er niet uit komt te zien als de officiersbunker!




Sanitätsbunker
W.N.21a H - De Dennen 
Stp.Gr. Texel

638 - Kleiner Sanitätsunterstand

Stützpunkt Rebhuhn lag verspreid over een vrij groot gebied en bestond uit verschillende weerstandsnesten. Één van de bekendste batterijen in dit Stützpunkt was Batterij Baskensburg welke ook wel word aangeduid als Stp.Rebhuhn. Naast deze batterij viel ook het vliegveld van Vlissingen onder deze stelling evenals een hospitaalbunker van het type 638. Deze bunker ligt op het Marnixplein in West-Souburg en werd gebruikt als veld ziekenhuis voor een man of 20 (Kleiner Sanitätsunterstand). Tegenwoordig is enkel het dak van de bunker te zien en een gedeelte van de aangebouwde tobruk.

638 - Kleiner Sanitätsunterstand
Vlissingen 09, Stp. Rebhuhn
Bouwnummer: 01-88
V.B. Vlissingen

Bergplaats

De bunker is als enige in dit complex afgesloten en voor het grootste deel omhult door zand. Waarschijnlijk betreft het hier een bergplaats. Het dunwandige werkje bevind zich op enige afstand van de overige bunkers.

Bergplaats
Truppenverbandplatz Ouddorp
Stp.Gr.Goeree

Manschappenverblijf

Waarschijnlijk gaat het hier om een manschappenverblijf aka hulphospitaal. De bunker die in een slechte staat verkeert heeft een aantal ingangen en word gekenmerkt door een aantal gewelven die vaker zijn te vinden in dit complex. Naast deze bunker bevind zich de latrine.

Manschappenverblijf / Hulphospitaal
Truppenverbandplatz Ouddorp
Stp.Gr.Goeree

Hospitaalbunker

De 2 Hospitaalbunkers behorend tot de Truppenverbandplatz zijn vrijwel identiek aan elkaar. Helaas hebben de bunkers aardig te lijden onder vernielingen en spuitbussen.

Hospitaalbunker
Truppenverbandplatz
Stp.Gr.Goeree

Hospitaalbunker

Onderstaande Hospitaalbunker bevind zich in de nabijheid van Ouddorp. Op deze locatie bevinden zich twee van deze bunkers die diende als noodhospitaal behorende tot de Truppenverbandsplaz waar deze stelling toe behoorde. Rondom de 2 hospitaalbunkers liggen nog enkele kleine bunkertjes

Hospitaalbunker
Truppenverbandsplaz Ouddorp
Stp.Gr.Goeree

Noodhospitaal

Dit noodhospitaal is in 1955 gebouwd als onderdeel van de IJssellinie. Het had plaats voor 36 gewonden en is tegenwoordig een museumbunker van stichting de IJssellinie.

Noodhospitaal
IJssellinie Olst
Koude Oorlog

W.N.21a H - De Dennen

Op Texel is eigenlijk maar één groot bos en dit bos word door het groot aantal naaldbomen die er staan dan ook de Dennen genoemd. Het bos is 100 jaar geleden aangelegd voor de houtproductie maar al gauw bleek dat het naast de nuttige functie een geliefde plek werd voor recreanten en rustzoekers. Tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog was het in de Dennen fijn vertoeven maar omstreeks september 1943 kwam hier plotsklaps een eind aan. De Dennen werd sperrgebied en door de Duitsers omgedoopt tot Widerstandnest 21a H

W.N.21a H - De Dennen

Officiersbunker

In de Dennen werd een vrij groot bunker complex gebouwd van naar schatting 59 bunkers. Geen van deze bunker vielen onder de Standiger Ausbau wat inhoudt dat de bunkers niet gas dicht waren en een bombardement niet zouden overleven. Bijna alle bunkers in deze stelling vielen onder de F.A. klasse en hadden dus een muurdikte tot 1 meter, en waren in de meeste gevallen van een gemetselde aard. Voor dit metselwerk werd onder andere de naast gelegen klinkerweg opgeofferd. Het grootste gedeelte van de bunkers waren manschappenverblijven voor 6 man en niet veel groter dan 3 bij 3 meter. Het betrof een vierkante ruimte met één ingang een raam, stapelbedden en kacheltje. In eerste instantie werden deze bunkers bemand door de op Texel gelegerde Kaukasiërs die aan het oostfront gevangen waren genomen en op Texel diende als Ostlegionen. De meeste van deze manschappenverblijven zijn vandaag te dag nog aanwezig maar liggen onder het zand wat er na de oorlog op is gegooid. De mooiste bunker in de Dennen is ongetwijfeld de officiersbunker welke onder de Texelse bevolking bekend staat als de Hauptmansbunker, 'de bunker voor de belangrijkste man'. Deze bunker bevind tussen de andere manschappenverblijven en was van alle gemakken voorzien. Zo bevind zich in de bunker nog steeds de gemetselde haard waar de kachel instond en de wasbak voor de persoonlijke hygiëne. Daarnaast was deze bunker een stuk groter dan de overige bunkers en uitgerust met diverse kamers. De bunker zelf was rijkelijk versierd met verschillende soorten decoraties. Zo zijn er op diverse wanden nog steeds de afdrukken te vinden van boombladeren die de boel wat huiselijker moesten maken. Ook is er nog een diversiteit aan kleuren te vinden die de bunker wat opsierde. Helaas verkeert de bunker vandaag de dag in een slechte staat en is verpest door graffiti en rotzooi.

Opslagbunker

Naast het groot aantal manschappenverblijven waren er nog een aantal bunkers gebouwd die een andere functie droegen. Deze bunkers zijn hoofdzakelijk aan de rand van de stellig gebouwd en diende als hospitaal, kantine, wasgelegenheid en als opslag ruimtes. De kantine van de stelling zat niet in een bunker maar was onder gebracht in een houten barak, beter bekend als de 'Wehrmacht barak Waldfrieden'. Na de oorlog heeft het Texelse museum zijn intrede gedaan in de barak nadat hun oude locatie tijdens de opstand van de Georgiërs geheel werd verwoest. Het Texelse museum heeft hier tot de jaren 70 gezeten en na hun vertrek is de voormalige Duitse kantine gesloopt. Naast de kantine waren er diverse opslagbunkers. Deze gemetselde bunker bestonden uit hal waar zich de ingang bevond en haaks daarop was een kleine ruimte beschikbaar voor het opslaan van goederen. Aan de andere kant van de stelling bevinden zich nog een Entgiftungsbunker en twee Sanitätsbunkers. De Entgiftungsbunker (ontsmettingsbunker) werd gebruikt om het lichaam te reinigen na een mogelijke gas aanval en daarnaast waren er diverse douches aanwezig voor de persoonlijke hygiëne. De twee Sanitätsbunkers (hospitaalbunkers) bevinden zich aan de rand van het bos en bestonden uit twee kamers en twee ingangen. In de bunkers stonden diverse bedden waar de zieken en gewonden werden behandeld. Ook deze bunkers waren in F.A. sterkte uitgevoerd en zijn vandaag de dag nog aanwezig. Echter bevinden ze zich onder de grond en daardoor niet vrij te bezoeken. Rondom de stelling was een prikkeldraad versperring geplaatst met daarin slechts enkele doorgangen. De meest opvallende bunkers van de stelling W.N.21a H zijn de twee garages die zich aan de Monnikenweg bevinden. Beide bunkers verkeren in een redelijke staat en zijn afgesloten door een houten deur. 

Sanitätsbunker

Mocht u de stelling willen bezoeken pas dan goed op voor de grote kolonies rode mieren die er leven. De bunkers zijn makkelijk te herkennen aan de grote bulten zand die er overal in het vlakke bos liggen. En groot aantal van de bunkers ligt open en is daardoor vrij te bezoeken. In het bos liggen diverse paden en ruiterpaden en de onofficiële paden brengt u al gauw naar een groot aantal van de nog aanwezige bunkers. Bunkerinfo.nl heeft de stelling al meerdere malen bezocht en troffen iedere keer weer nieuwe bunkertjes aan. Wat ons betreft is W.N.21a H in de De Dennen op Texel de mooiste plek van het eiland. 


Tot slot
Vanaf februari 1945 zijn de bunkertjes bemand geweest door het 822e Georgische Bataljon en zijn er in de bewuste nacht van 6 april 1945 waarschijnlijk een groot aantal Duitse soldaten in de bunkertjes om het leven gekomen. Meer informatie over de Opstand van de Georgiërs welke van Texel, Europa's laatste slagveld maakte vind u hier Opstand der Georgiërs

Duitse kantine (bron Ecomare Texel)

Truppenverbandplatz