.JPG)
De 4e en laatste bunker van het type VF52a. Helaas is de bunker zwaar overwoekerd door planten en daardoor slecht zichtbaar op de foto's.
.JPG)
Alle 4 de VF52a's zijn nabij de 618 gebouwd en nog aanwezig. Op de plek waar tegenwoordig de gleuven zitten zaten ooit de ventilatieschachten maar deze zijn lang geleden al gesloopt. De bunkers hebben een lengte van 9,70 bij 8,60 m en verkeren in een redelijke staat.
.JPG)
Het bunkertype VF52a beschikt in veel gevallen over een extra dagverblijf welke bij de 4 exemplaren in W.N.Brunhild ontbreken. De stelling kreeg deze naam als eerbetoon aan de Duitse heldin Brunhide. De bunkers hebben een wanddikte van 1,5 meter en verkeren in een redelijke staat. Wel zijn ze allemaal afgesloten en dus niet van binnen te bezoeken.
.JPG)
In het park Toorenvlied zijn 4 bunkers gebouwd van het type VF52a. Dit type Verstärkt Feldmäßiger bunkers waren manschappenverblijven die hoofdzakelijk dienst deden voor de komst van de 622's. De bunker bestond uit een centrale gang met aan weerszijde een ingang en 2 kamers waarin elk 6 man gehuisvest kon worden. Tegenwoordig liggen de bunkers verstopt onder het zand of zijn weggewerkt tussen de bomen en struiken.
.JPG)
1 van de mooiste bunkers in het Middelburgse park Toorenvlied is ongetwijfeld het Regelbau 618 (Nachrichtenstand für höhere Stäbe) Ooit stonden er in Nederland 6 van dit type bunkers maar vermoedelijk is dit nog het enige overgebleven exemplaar. In de bunker stond de radio en telefoon apparatuur die het mogelijk maakte contact te leggen met commandoposten elders in Europa. Tegenwoordig is de bunker in beheer bij Stichting Bunkerbehoud die bezig zijn met het opknappen en openstellen van de Zeeuwse bunkers.
.JPG)
De eerste 4 bunkers die in het park Toorenvlied werden gebouwd waren dunwandige manschappenverblijven. Toen een jaar later de bombardementen alleen maar toe namen zijn deze vervangen door bomvrije bunkers van het type 622. In totaal werden er 5 van deze bunkers gebouwd waarvan er 2 in de jaren 60 zijn gesloopt na een brand in de naast gelegen villa. De meeste bunkers in Toorenvlied hadden het uiterlijkvertoon van een vredig boerderijtje en waren voorzien van een punt dak en geschilderde ramen en deuren. Hiervan zijn op de bunkers nog diverse restanten van terug te vinden.
.JPG)
Walcheren behoorde tijdens de oorlog niet tot het W.B.N maar was onder verdeeld bij het 15e leger van Noord Frankrijk als K.V.A. 1A (Küstenverteidigungsabschnitt 1A) In deze sector werd de 39e Infanterie Division geplaatst welke uit circa 10.000 man bestond. In september 1942 werd er voor deze divisie met de bouw begonnen van circa 500 bunker welke op Walcheren en omstreken gebouwd diende te worden. Hiertoe behoorde ook het hoofdkwartier in het park Toorenvlied in Middelburg. Onderstaande foto's zijn van een manschappenverblijf van het type 622. De bunker ligt half onder de grond en daardoor is enkel de bovenkant zichtbaar.
.JPG)
In het Divisiehoofdkwartier Toorenvlied in Middelburg zijn 5 manschappenbunkers gebouwd van het type 622. Twee van deze bunkers zijn samen met een keukenbunker van het type 645 in de jaren 60 gesloopt. De andere 3 bunkers verkeren in een redelijke staat. Een opvallend detail aan de bunkers is dat bij twee bunkers de vleugelmuur is weggelaten voor de Offener Beobachter, iets wat ook al bij de 608's te zien was.
.JPG)
De bunkers in het park Toorenvlied te Middelburg zijn vrij te bezoeken en verkeren in een redelijke staat, wel zijn alle bunkers afgesloten op één 622 na. In het park zijn 10 bomvrije bunkers (ST) gebouwd bestaande uit de volgende types, 3x 608, deze zijn alle 3 nog aanwezig, 1x 618, ook deze bunker is nog aanwezig, 1x 645, dit was een Unterstand für eine küche en is in de jaren 60 gesloopt. En tot slot stonden er ooit 5 manschappenbunkers van het type 622. Twee van deze bunkers waren gebouwd van formstein en zijn samen met de 645 in de jaren 60 gesloopt, de andere drie 622's zijn nog aanwezig.
.JPG)
Een opvallend detail is naast het feit dat deze niet van formstein is gemaakt en de andere twee 608's in het park wel het ontbreken van de Offener Beobachter en eigenlijk de hele vleugelmuur waar deze tobruk zich in zou moeten bevinden. In de nabijheid van de 608's zijn 3 manschappenverblijven gebouwd van het type 622 voor het personeel uit de 608's. De Duitsers hadden ook liever gezien dat er commandobunkers van het type 609 waren gebouwd omdat dit type uit 2 verdiepingen bestond en daardoor al waren voorzien van een manschappenverblijf. De rede waarvoor men echter toch voor het type 608 heeft gekozen heeft hoogstwaarschijnlijk te maken met het hoge grondwaterpeil.
.JPG)
Tijdens de bouw van de Atlantikwall werden er in Nederland 5 Divisiehoofdkwartieren gebouwd. Hiervan is tegenwoordig nog 1 Divisiehoofdkwartier van over en deze is te vinden in het park Toorenvlied in Middelburg. In het park werden een 35 tal bunkers gebouwd waaronder 3 commandobunkers van het type 608 (Batl.-,
Abt-, Reg.-Gefechtsstand) Een opvallend detail aan de 608's is dat er 2 zijn uitgevoerd in formstein en 1 met een ouderwetse bekisting, tevens is deze laatst genoemde ook niet voorzien van een aangebouwde Tobruk. In het park zijn na de oorlog vrijwel alle dunwandige bunkers (F.A) gesloopt maar de meeste bomvrije bunkers zijn nog aanwezig. Onderstaande foto's zijn van de eerste 608 welke zich naast het landhuis Toorenvlied bevind. Op de bunker zijn nog diverse restanten van camouflage te vinden in de vorm van geschilderde ramen en deuren.
