Rivierkazemat Zwolle Zuid

Enige tijd geleden kregen wij het bericht dat alle begroeiing rondom één van de kazematten in Hattem was verwijderd. Onlangs op een mooie lente ochtend zijn wij even gaan kijken hoe de kazemat er vandaag de dag bij staat. En inderdaad, alle struiken en bomen die de kazemat voorheen compleet uit het zichtveld wist te onttrekken zijn verdwenen. Op de kazemat zijn nog altijd vaag de restanten van de camouflage zichtbaar. Zowel het Nederlandse blokkenpatroon als resten van de beschildering die door de Duitsers is aangebracht in hun poging de kazemat er uit te laten zien als een schattig boerderijtje. Voor oudere foto's o.a van de binnenkant zie deze link.

Rivierkazemat Zwolle Zuid

Hattem - Type B 

IJssellinie 1940

Luchtwachttoren 8H3 - Groesbeek

Luchtwachttoren 8H3 stond onder commando van het 8e luchtwachtcentrum in Eindhoven. De kring waartoe de toren behoorde was kring H en de 3 wil zeggen dat het toren 3 was binnen het driehoek (kring) Dit exemplaar bevind zich in Goesbeek en verkeert nog in een goede staat. Foto's zijn gemaakt door R. 

Luchtwachttoren 8H3 - Groesbeek

LWC 8 - Kring H - Toren 3

Koude Oorlog

Nieuwe Schietbaan - Gorsselse Heide

De Gorsselse Heide is een prachtig natuurgebied in de Gelderse gemeente Lochem. Het terrein is vanaf circa 1856 altijd afgesloten geweest omdat het door defensie werd gebruikt als militair oefenterrein. Gelukkig is het gebied tegenwoordig vrij toegankelijk en zijn er op diverse plekken nog de nodige bouwwerken uit de defensietijd terug te vinden. Het gebied is qua defensie overblijfselen in twee delen te verdelen namelijk een oude schietbaan uit circa 1900 tot 1950 en een veel nieuwer gebied wat op de onderstaande foto's is te zien uit circa 1950 tot 2000.



Nieuwe Schietbaan
Gorsselse Heide 
Lochem - Gelderland

Oude Schietbaan - Gorsselse Heide

Op de Gorsselse Heide niet ver bij Zutphen uit de buurt liggen de restanten van twee oude Nederlandse schietbanen. Het terrein wat op de onderstaande foto's is te zien is als militair oefenterrein in gebruik geweest vanaf halverwege de 19e eeuw. De schietbaan zelf dateert overigs uit de eerste helft van de 20e eeuw. Het vrij kleine complex bestaat uit een door een sloot omringd stukje land wat via een toegangspoort is te betreden. Eenmaal op het terrein liggen de restanten van de schietbaan bestaande uit enkele betonnen spanden en een grote achterliggende aarde kogelvanger met een schijvenloodsje.



Oude Schietbaan
Gorsselse Heide
Lochem - Gelderland

Rivierkazemat Zwolle Midden

Tijdens de Open Monumentendag (september 2019) waren er in het Gelderse plaatsje Hattem twee van de drie rivierkazematten te bezoeken die al sinds een lange tijd niet meer open waren geweest voor publiek. Hoewel het er ongelooflijk druk was en wij bijna een uur hebben moeten wachten is het ons toch gelukt enkele plaatjes te kunnen schieten van het inwendige van deze bijzondere kazemat. Het betreft een Type C kazemat waarvan er in Nederland slechts vier zijn gebouwd.

Rivierkazemat Zwolle Midden 
Open Monumentendag 2019
Type C - IJssellinie 1940

De Vanenburg

De Vanenburg is een prachtig 17e eeuws kasteel met een minstens zo mooi landgoed waar het op staat. Toch kent deze sprookjesachtige plek een stukje bewogen geschiedenis, namelijk die van Joods Werkkamp gedurende enkele jaren van de oorlog. Over het kamp is niet heel veel bekend maar het feit blijft dat het werkkamp net als vele andere kampen in Nederland op 2 oktober 1942 is ontruimd tijdens de Joodse feestdag "Jom Kipoer" De kampbewoners werden die dag onder het mom van "gezinshereniging" afgevoerd naar Kamp Westerbork om vanaf te eindigen in Duitse vernietigingskampen. Er bestaat een prachtige website over dit veelal veelal vergeten stukje geschiedenis onder de naam www.joodsewerkkampen.nl Op de Vanenburg niet ver van het Gelderse plaatsje Putten is een monument opgericht wat de naam Sarah draagt.

De Vanenburg
Joods Werkkamp
Putten

G Kazemat

De kazemat bevind zich op een restant van een 18e eeuws hoornwerk wat zicht op deze locatie bevond aan weerszijde van de rivier de Linge. Het betreft het onderstel van gietstelenkoepel kazemat waarvan de koepel in de oorlog door de Duitsers is verwijderd. Aan de overzijde van de Linge bevind zich ook nog een inundatiesluis welke voor de oorlog was voorzien van een dak zodat het er vanuit de lucht zou uitzien als een boerenschuur. In werkelijkheid kon men hier de rivier afsluiten om het voorliggende gebied onder water te zetten. Voor zo ver bekend is dit het enige zichtbare restant van een G kazemat van de Betuwestelling.


G Kazemat  
Betuwestelling
Linie Ochten - De Spees

SZW FR Kazemat 2x

De 2 kazematten staan langs de spoorlijn tussen Arnhem en Tiel. Beide kazematten zijn echter niet van dichtbij de bezoeken door de spoorlijn aan de ene kant en een brede sloot aan de andere zijde. Aan de kazematten is goed te zien dat hier in de oorlog een flinke strijd heeft plaatsgevonden want beide kazematten zitten onder de oorlogsschade van granaat inslagen. Vanaf de openbare weg zijn ze echter wel redelijk goed zichtbaar. Ook deze kazematten zijn weer van het type SZW (3a) FR. De foto's zijn vanaf 3 verschillende locaties gemaakt.



SZW FR Kazematten
Betuwestelling
Linie Ochten - De Spees

SZW FR Kazemat

De kazemat is van het type SZW (3a) FR en staat in de tuin van een bomenkweker te Kesteren. De kazemat maakte deel uit van de frontlijn van de Betuwestelling welke liep van De Spees tot aan Ochten. Ook deze kazemat staat op privéterrein en is daardoor niet vrij te bezoeken. Vanaf de openbare weg is deze echter wel goed te zien.

SZW (3a) FR Kazemat
Betuwestelling
Linie Ochten - De Spees

SZW FR Kazemat

Het betreft hier 1 van de 4 nog aanwezige kazematten van het type SZW met de toevoeging FR wat staat voor frontaal. De kazemat is feitelijk een zwaardere uitvoering van de standaard S3a waar 2 versies van zijn ontworpen. Dit type met 3 schieten die frontaal vuur konden geven en nog een type met toevoeging FL wat staat voor flankerend. Het flankerende type had eveneens 3 schietgaten waarvan er 2 flankerend konden vuren en 1 frontaal. De kazematten van de Betuwestelling waren allemaal van het type SZW FR. Na de oorlog is deze kazemat een tijd langs in gebruik geweest als opslag van explosieven. Hiervoor heeft men de ingang vergroot en er een klein muurtje in gemetseld. De kazemat ligt op het terrein van een boomkweker en is zonder toestemming niet te bezoeken.

SZW (3a) FR Kazemat
Betuwestelling
Linie Ochten - De Spees

Schietopstanden

Op het "Werk aan De Spees" zijn 4 unieke schietopstanden te vinden die hier tijdens de mobilisatie van Nederland aan het einde van de jaren 30 zijn gebouwd. Het betreffen 4 identieke uit beton opgetrokken constructies die aan de achterzijde geheel open zijn en aan de voorkant zijn voorzien van 2 schietgaten. Voor deze schietgaten hebben ooit luikjes gezeten maar deze zijn verdwenen. Het schootveld van de schietopstanden spreiden zich uit over de Rijnbandijk evenals de naast gelegen kazemat van het S3k. Zeer waarschijnlijk zijn deze verdedigingswerken net als de vele Kolff-kazematten in dit gebied gebouwd naar eigen ontwerp door het veldleger welke onder leiding stond van Commandant J.M. Kolff


Schietopstanden
Betuwestelling
Linie Ochten - De Spees

S3k-Kazemat

Het hoornwerk genaamd "Werk aan De Spees" heeft in de meidagen van 1940 een flankerende rol gespeeld rondom de gevechten op de nabij gelegen Grebbeberg. Vanaf dit punt werden de Duitse troepen onder vuur genomen wat er voor zorgde dat de aanvoer van goederen aan Duitse zijde vertraging opliep. Op en nabij het hoornwerk zelf is nauwelijks gevochten wat wel het geval was bij de andere zijde van de Betuwestelling. Toch is er op de onderstaande kazemat van het type S3k behoorlijke schade te zien van enkele flinke voltreffers. Dat het een S3k is mag enigszins bijzonder worden genoemd want hiervan resteren er nog maar enkele van in Nederland, waaronder 2 stuks behorende tot de Grebbelinie waar de Betuwestelling een verlengstuk van was.

S3k-Kazemat
Betuwestelling
Linie Ochten - De Spees 

B-Kazemat

Het betreft hier de enige gebouwde B-kazemat van de Betuwelinie tussen De Spees en Ochten. Dit type kazemat had een flankerende werking en bevind zich op het oude hoornwerk van het "Werk aan de Spees" Het bijzondere aan deze kazemat is dat deze tijdens renovatie werkzaamheden aan het hoornwerk in begin 2000 is herontdekt en toen nog vol de in camouflage kleuren zat. Ook stond er boven de ingang het getal 4 maar zowel dit getal als de camouflage is tegenwoordig door weersinvloeden geheel verdwenen. De ingang van de kazemat is dicht gemetseld maar via het schietgat wat wel open is valt te zien dat de kazemat bijna helemaal gevuld is met zand.


B-Kazemat
Betuwestelling 
Linie Ochten - De Spees 

Belgisch Militair Ereveld 1914 - 1918

Op de Algemene begraafplaats in Harderwijk is gedeelte ingericht als Belgisch Militair Ereveld. Op dit ereveld liggen 225 Belgische militairen begraven die in de Eerste Wereldoorlog na de val van Antwerpen met nog circa 33.000 militairen naar het neutrale Nederland zijn gevlucht om het krijgsgevangenschap te ontlopen. Zij werden na aankomst in Nederland volgens de regels van de internationale conventie van Den Haag ontwapend, geïnterneerd en ondergebracht op diverse locaties in Nederland. Tijdens hun verblijf in ons land zijn er enkele honderden gestorven aan onder andere de Spaanse griep. Deze overledenen lagen een lange tijd verspreid door Nederland begraven tot zij in 1960 te samen zijn gebracht op deze locatie in Harderwijk. 

Belgisch Militair Ereveld
Eerste Wereldoorlog
Harderwijk

Belgische graven in Nunspeet

In het Veluwse plaatsje Nunspeet is een trieste herinnering te vinden die heeft te maken met de Eerste Wereldoorlog. Tijdens deze oorlog was er in Nunspeet een vluchtoord voor Belgische vluchtelingen die voornamelijk afkomstig waren uit de lagere klassen. In het opvangkamp hebben zo'n 6.500 vluchtelingen gezeten verdeeld over diverse barakken. Het sterfte cijfer in het kamp was hoog want in het eerste jaar zijn er al meer dan 260 kinderen overleden aan ziektes en andere verschrikkingen als triest resultaat van deze grote oorlog. Zij zijn na de Eerste Wereldoorlog begraven op de Algemene Begraafplaats in Nunspeet in anonieme graven. Slechts gietijzeren bordjes met een nummer, zo'n 650 stuks doen herinneren aan de tragedie die zich hier op dit kleine stukje van de aarde heeft voltrokken. Hier niet ver vandaan is nog een Belgische begraafplaats te vinden waar 225 Belgische militaire liggen begraven op een keurig onderhouden ereveld vol met eer en lof. De 650 Belgische, hoofdzakelijk kinderen in Nunspeet lijken triest genoeg wel vergeten...

Belgische Graven
Eerste Wereldoorlog
Vluchtoord Nunspeet

Waterbunker

De onderstaande bunker deed in de Tweede Wereldoorlog dienst als waterreservoir voor bluswater wat nodig zou zijn als er brand zou uitbreken. Dit exemplaar bevind zich dan ook ten midden van enkele splitterboxen waar de vliegtuigen verdekt stonden opgesteld. Rondom Fliegerhorst Deelen zijn meerdere van deze bunkers gebouwd en vrijwel allemaal nog aanwezig. De meeste staan echter tot de rand vol met water en zijn daardoor niet van binnen te bezoeken.

Waterbunker
Vliegveld Deelen
Fliegerhorst Deelen

Rolbanen

Rondom het vliegveld is door de Duitsers een wegennet aangelegd waarover de vliegtuigen zich konden verplaatsen. In de meeste gevallen zijn het uit straatklinkers bestaande wegen die naar de verschillende onderdelen van het vliegveld liepen zoals bijvoorbeeld vanaf de hangars naar de startbaan. De meeste van deze rolbanen zijn nog altijd aanwezig en doen tegenwoordig gewoon dienst als bosweg. Bij sommige stukken zijn nog de witte steentjes in het midden van de baan zichtbaar die de vliegtuigen met minimaal licht de weg wezen. 

Rolbanen
Vliegveld Deelen
Fliegerhorst Deelen

Splitterboxen

Splitterboxen waren een eenvoudige maar doeltreffende manier op vliegtuigen verdekt te kunnen opstellen. Meestal bestonden deze boxen uit een U-vormige aarde wal die aan de bovenzijde waren afgedekt met camouflage netten. Deze splitterboxen bevonden zich ook vrijwel altijd in een bebost gebied wat uiteraard ook voor de nodige camouflage zorgde. Soms bevond zich in een box een klein schuurtje of iets dergelijks of was er bij de ingang een grote schuifdeur geplaatst. Onlangs is er nog een fundering van zo'n schuifdeur opgegraven zoals op de onderstaande foto's is te zien. Rondom Fliegerhorst Deelen zijn nog een tiental Splitterboxen aanwezig meestal in de vorm van overwoekerde grasveldjes met een half vergane aarde wal eromheen. Enige voorkennis van zaken is dus wel op zijn plaats bij het herkennen van de boxen.

Splitterboxen
Opstelplaatsen voor vliegtuigen
Fliegerhorst Deelen

Verwarmde Hangar

Onderstaand bouwwerk is met recht een uniek stukje geschiedenis te noemen met betrekking tot Duitse vliegveldenbouw in Nederland. Het als boerenschuur gecamoufleerde bouwwerk is in feite een grote Duitse hangar die door middel van het naastgelegen ketelhuis continu warm werd gestookt. Het voordeel hiervan was dat de Duitse vliegtuigen van de Luftwaffe veel sneller konden opstijgen als de gene die in koude hangars of splitterboxen stonden opgesteld. Tegenwoordig doet de hangar dienst als schuur maar de grote ingang waar een vliegtuig door past is nog duidelijk herkenbaar. Ook het straatwerk voor de schuur is van Duitse origine en nog altijd voorzien van enkele witte steentjes die vanaf de rolbaan de hangar in lopen. Het ketelhuis is na de oorlog verbouwd tot woning en hier wonen dan ook nog altijd mensen.

Verwarmde Hangar / Wärmehalle
Ritsaerthoeve
Fliegerhorst Deelen

Flakstelling Oost

Rondom het vliegveld Deelen zijn door de Duitsers diverse Flakstellingen aangelegd ter verdediging van het vliegveld. Vrijwel al deze stellingen zijn na de oorlog verloren gegaan met uitzondering van de stelling op de Arnhemse Heide. Deze Flakstelling bestaat uit enkele open beddingen die gemaakt zijn van een soort prefab formsteine en hebben naast de bedding een kleine ruimte om te schuilen en of munitie in op te slaan. Tijdens ons bezoek hebben 3 beddingen gevonden maar mogelijk ligt er ook nog een vierde.

Flakstelling Oost
Arnhemse Heide
Fliegerhorst Deelen