Onderduikershol Drie

Niet ver van Ermelo in het buurtschap Drie ligt een stukje geschiedenis verstopt in misschien wel het mooiste bos van Nederland. Plaatselijk staat het bos bekend als "Het bos van de dansende bomen" maar in werkelijkheid heet het bos het Speulderbos. In dit bos zijn de restanten te vinden van een onderduikershol daterend uit de Tweede Wereldoorlog. Het hol is gebruikt tussen februari 1943 en juli 1944 en bood onderdak aan geallieerde piloten en andere personen die om wat voor een reden dan ook moesten onderduiken. Het bestond uit een leefruimte en enkele slaapvertrekken en was te betreden door een luik in de grond. Als vluchtweg was er een 75 meter lange ondergrondse vluchtgang gegraven waardoor men in geval van nood kon vluchten. De ondergrondse hut is juli 1944 door Duitse soldaten ontdekt en doorzeeft met kogels. De 13 aanwezige mannen waren gelukkig net op tijd via de vluchtgang ontsnapt. Tegenwoordig staat er informatiebord bij het hol en worden de oude contouren door middel van gekleurde palen aangegeven. Ook de vluchtgang hoewel niet meer ondergronds is nog altijd goed herkenbaar aanwezig.

Onderduikershol Drie
Speulderbos 
Ermelo - Veluwe

De Vanenburg

De Vanenburg is een prachtig 17e eeuws kasteel met een minstens zo mooi landgoed waar het op staat. Toch kent deze sprookjesachtige plek een stukje bewogen geschiedenis, namelijk die van Joods Werkkamp gedurende enkele jaren van de oorlog. Over het kamp is niet heel veel bekend maar het feit blijft dat het werkkamp net als vele andere kampen in Nederland op 2 oktober 1942 is ontruimd tijdens de Joodse feestdag "Jom Kipoer" De kampbewoners werden die dag onder het mom van "gezinshereniging" afgevoerd naar Kamp Westerbork om vanaf te eindigen in Duitse vernietigingskampen. Er bestaat een prachtige website over dit veelal veelal vergeten stukje geschiedenis onder de naam www.joodsewerkkampen.nl Op de Vanenburg niet ver van het Gelderse plaatsje Putten is een monument opgericht wat de naam Sarah draagt.

De Vanenburg
Joods Werkkamp
Putten

De Woeste Hoeve

Het was de nacht van 6 op 7 maart 1945 toen de SS-officier Hanns Albin Rauter samen met zijn chauffeur Wilhelm Klotz en adjudant Erwin Exner vanuit Didam op weg waren naar Apeldoorn. Ter hoogte van de Woeste Hoeve stuiten ze echter op een hinderlaag van het verzet die daar waren om een vrachtwagen vol met vlees te onderscheppen die toevallig die zelfde nacht door de Werhmacht vervoerd zou worden. Een schietpartij volgde en Hanns Rauter raakte zwaargewond. De volgende dag op 8 maart vond er een represaillemaatregel plaats die de geschiedenis zou in gaan als de grootste massa fusillade die zich tijdens de Tweede Wereldoorlog op Nederlands grondgebied zou voltrekken. Die ochtend werden 117 gevangenen uit onder andere de Willem III kazerne in Apeldoorn overgebracht naar de locatie van de aanslag om aldaar door een vuurpeloton te worden geëxecuteerd. Ook elders in het land vonden die dag masse executies plaats als wraak van Duitse zijde. Na de oorlog verscheen er bij de Woeste Hoeve al snel een monument in de vorm van een houten kruis, het huidige monument dateert uit 1992.

Monument Woeste Hoeve
8 maart 1945
Woeste Hoeve - Apeldoorn

Kasteel Spelderholt

Kasteel Spelderholt is een uit 1905 daterend landhuis op het gelijknamige landgoed. Het landhuis is vanaf 1942 bewoond geweest door de Rijkscommissaris van Nederland, Arthur Seyss-Inquart en door Friedrich Wimmer die de taak uitvoerde van Generalkommissar für Verwaltung und Justiz. Het landhuis bevind zich niet ver van Apeldoorn waar Seyss-Inquart na de laatste jaren van de oorlog zijn kantoor had gevestigd. Ook na de capitulatie bleef het landhuis een rol spelen en ditmaal nam prins Bernhard als bevelhebber van de Nederlandse strijdkrachten zijn intrek in het statige landhuis. Tegenwoordig zit er op het landgoed een zorginstelling en is het een prachtige locatie om eens een kijkje te nemen.


Kasteel Spelderholt
Woning Seyss-Inquart
Apeldoorn / Beekbergen

Radarbunkers 4x

Het betreffen hier vier radarbunkers behorende tot Navigatiestation Groningen in Marsum. Geen van de bunkers is van dichtbij te benaderen door hoge hekken en begroeiing. Vanaf de jaren 50 van de vorige eeuw stonden op het dak van deze bunkers radars opgesteld op het luchtruim te kunnen controleren. De radars zijn na enkele jaren weer van de bunkers verdwenen en afgevoerd naar Duitsland. Tegenwoordig is het complex privébezit en niet toegankelijk voor publiek.

Radarbunkers 4x
Navigatiestation Groningen (NS-G) 
Marsum - Koude Oorlog

Diverse

Het Navigatiestation in Groningen bestaat uit vijf radarbunkers een commandobunker en nog enkele kleinere werkjes. Deze gebouwtjes hadden een ondersteunende functie waarschijnlijk hoofdzakelijk voor de stroomtoevoer voor de radars. Hoewel deze bunkers geheel onder de grond liggen is er toch het één en ander van zichtbaar. Onder andere is er een pantserkoepeltje te vinden welke afkomstig is van een gesloopte Duitse bunker uit Zeeland. Dit koepeltje is aangepast en deed dienst als nooduitgang. Ook zijn er twee grote ventilatieschachten zichtbaar en enkele ingangen tot de bunkers. De eigenaar van het complex een particulier is echter niet zo gecharmeerd van ongewenste bezoekers en raad mensen aan het complex niet te betreden. Het gebied is goed beveiligd en word onder andere door de politie in de gaten gehouden.

Diverse 
Navigatiestation Groningen 
(NS-G) Marsum - Koude Oorlog

Radarbunker ER 438

Onderstaande bunker behorende tot Navigatiestation Groningen was uitgerust met een rondzoekradar van het type ER 438. De bunker zelf heeft aan de zijkant een grote toegang waardoor het mogelijk was om de benodigde apparatuur naar binnen te kunnen brengen. In de bunker zelf waren twee ruimtes waar de apparatuur stond opgesteld en er was een luchtbehandelingsruimte aanwezig. Alle bunkers in dit complex waren tevens ook voorzien van een nooduitgang en een toilet. Tegenwoordig is de bunker geheel afgesloten en enkel vanaf de buitenkant te bekijken.



Radarbunker ER 438
Navigatiestation Groningen (NS-G) 
Marsum - Koude Oorlog

Commandobunker

Bij het zien van de onderstaande foto's zal de gemiddelde bezoeker niet meteen beseffen hoe reusachtig complex hier onder de grond verstopt zit. Namelijk een uit twee verdiepingen bestaande bunker met circa 50 vertrekken. De bunker deed tijdens de Koude Oorlog dienst als commandopost voor het Navigatiestation Groningen maar is nu al een lange tijd verlaten. Er waren plannen om er een Koude Oorlog museum in te vestigen maar van deze plannen is niks terecht gekomen. Achter de ingang zit een trap die uitkomt op de bovenste verdieping van de bunker. Hier zaten onder andere een kantine, toiletten, een wasruimte en overige dagelijkse zaken gevestigd. Op de beneden verdieping zat onder andere een telefooncentrale en meer ruimtes die nodig waren voor de communicatie met de buitenwereld. Ook was hier een luchtbehandelingsruimte en stond hier een noodaggregaat. Tegenwoordig is de bunker hermetisch afgesloten en is het door een hek een hoge begroeiing ook niet heel eenvoudig om dichtbij te komen. Het hele terrein is overigs verboden toegang wat de bezoeker door middel van diverse bordjes word duidelijk gemaakt.

Commandobunker
Navigatiestation Groningen (NS-G)
Marsum - Koude Oorlog

Radarbunker 4

Het betreft hier de vierde radarbunker welke deel uitmaakte van Navigatiestation Noord in Den Helder. De bunker is met enige moeite van binnen te bezoeken en de bezoeker treft daar nog een hoop apparatuur aan die ooit onderdeel uitmaakte van de inrichting van de bunker. Opvallend aan deze bunkers is dat ze zijn uitgerust met soort Tobruk-achtige waarnemingspost.

Radarbunker 4 
Navigatiestation Noord (NS-N) 
Den Helder - Koude Oorlog