Fort bij IJmuiden (Forteiland)

Het "Fort bij IJmuiden" hoe het Forteiland eigenlijk heet is een fort behorende tot de Stelling van Amsterdam. De bouw van het fort is in 1881 gestart en heeft geduurd tot 1888. Het fort bevind zich aan de monding van het Noordzeekanaal en ligt sinds 1929 op een eiland. In dat jaar is de monding verbreed en kwam het fort op een eiland te liggen. Door de strategische ligging behoort het fort tot 1 van de zwaarste en grootste forten van de Stelling van Amsterdam. Aan de zeezijde van het fort bevind zich een kustbatterij bestaande uit een circa 30 meter grote pantserkoepel waaronder 5 kanonnen stonden met een kaliber van 24 cm. Aan de landzijde van het fort bevonden zich ook nog 2 pantserkoepels met een kaliber 15 cm kanon. Het fort bestaat uit 3 verdiepingen waarvan de bovenste etage werd gebruikt om de kanonnen te stallen. De 2e etage werd hoofdzakelijk gebruikt voor de opslag van goederen en munitie en de laagste en tevens grootste etage werd gebruikt als verblijfplaats voor de circa 300 man die het fort bemande. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is het fort door de Duitsers in gebruik genomen en uitgebouwd met diverse zware geschutsbunkers. Na de oorlog raakte het fort in verval maar sinds 1996 in men bezig om het fort weer in ere te herstellen. Ook is het fort in de zomermaanden maandelijks te bezoeken. Voor meer info en foto's van de Duitse bunkers zie deze link

Fort bij IJmuiden (Forteiland)
Stelling van Amsterdam
Bouwjaar: 1881

M153c met aangebouwde M151

Prachtige geschutsbunker van het zeldzame type M153c. De bunker is door middel van een betonnen gang verbonden met een manschappenbunker van het type M151. Ooit stonden er in de stelling 4 van deze bunkers waarvan er nog 2 resteren. Echter liggen de bunkers geheel ondergronds en zijn zonder te graven niet te bezoeken. In de bunker zijn ook nog een hoop originele details aanwezig.





M153c met aangebouwde M151
6618 / M153c - Bettung für mittlere Batterie
6613 / M151 - Mannschaftsunterstand 1/3/24
W.N.142 - Seezielbatterie Langerak
Baupunkt 142 - Stützpunkt XXVIII H.M

Munitiebergplaats

Munitiebergplaats behorende tot W.N.92 - "Marine Flakbatterie Süd Ost" van de Festung IJmuiden. Hoewel deze bunker tot de stelling behoord ligt deze er toch een behoorlijk eind buiten. Hier bevinden zich twee van dit type munitiebergplaatsen al zijn er wel enkele verschillen in de indeling. De bunker was ooit afgesloten met een vleermuisdeur maar deze is al jaren geleden opengebroken. In de bunker staan een aantal fraaie "moderne" fresco's. En tijdens ons bezoek lagen er ook een aantal hazelwormen op de grond, helaas konden deze de bunker niet meer uit en waren dan ook niet meer in leven. Wij hebben geprobeerd de ingang zo af te sluiten dat ze er niet meer in kunnen. Hopelijk helpt het iets in het behoud van deze mooie pootloze hagedissen.

Munitiebergplaats
W.N.92 - Marine Flakbatterie Süd Ost
Festung IJmuiden

501 - Einfachter Gruppenunterstand

W.N.79 van de Festung IJmuiden bestond ooit uit 4 bomvrije bunkers. 3 van de 4 waren manschappenverblijven van elk een ander type, een 501 welke op onderstaande foto's is te zien, een 502 welke is gesloopt, en een 621 welke geheel ondergrond ligt. De onderstaande 501 ligt voor het grootste deel ondergronds en is tevens afgesloten.

501 - Einfachter Gruppenunterstand
W.N.79 - Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5023a

Onbekende Bunker

De bunker staat in de haven van IJmuiden niet ver van de Schnellbootbunker 2. De functie van de bunker is ons niet geheel bekend. Anders gezegd zijn er meerdere functies mogelijk. Het zou kunnen gaan om een machine of aggregaatbunker, iets wat zou passen in het algemene plaatje. Een andere mogelijkheid zou kunnen zijn dat het hier om een schuilplaats gaat. Wellicht komen wij er ooit nog eens achter.

Onbekende Bunker
W.N.77 
Festung IJmuiden

621

Van de bunker is alleen nog de Tobruk zichtbaar maar deze verkeert nog in een goede staat. De bunker is van het type 621 en was een Manschappenverblijf voor 12 soldaten. Op het landgoed Beeckestijn zijn in totaal 5 bomvrije bunkers gebouwd waarvan er 4 waren bestemd voor huisvesting en 1 als flankerend geschutsbunker. Deze bunker was van het type 680 en staat in de boeken als gesloopt opgegeven. De andere 4 bunkers zijn nog aanwezig maar twee daarvan zijn na de oorlog afgezonken en liggen diep onder de grond. De bunkers op het landgoed vielen onder 2 weerstandsnesten en dit waren W.N.104 en W.N.105



621 - Gruppenunterstand
W.N.105 - Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5310

502

De bunker ligt op het terrein van landgoed Beeckestijn en is van het type 502. Op het landgoed werden verschillende bomvrije bunkers gebouwd voor het onderbrengen van de soldaten die als taak de doorgang tot de festung moesten bewaken ter hoogte van de Walzkörpersperre nummer 108. De bunker is tegenwoordig niet meer te betreden en ligt voor het grootste gedeelte verstopt onder een berg zand. Slechts een klein deel van de ingangszijde en de Tobruk zijn zichtbaar.

502 - Doppelgruppenunterstand
W.N.104 - Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5308

VF1a

W.N.126 maakte deel uit van het Landfront van de Festung IJmuiden en bestond uit circa 16 werken. Wat opvalt in deze stelling zijn het aantal munitiebunkers waar er maar liefst 5 stuks van zijn gebouwd. 3 van de munitiebunkers waren van het type VF2a, en 1 munitiebunker was van het type VF1a. Daarnaast was er nog een losse munitienis aanwezig. Onderstaande foto's zijn van de VF1a welke ooit door een 11 meter lange gang was verbonden met een Tobruk. De gang is reeds gesloopt of het ook het geval is met de Tobruk is ons niet bekend.



VF1a
W.N.126   
Bouwnummer: 5523
Festung IJmuiden

Küver 450b

Onlangs plaatste uit deze stelling al een zelfde type bunker waarin we onszelf afvroegen waar het gemetselde dagverblijf is gebleven welke bij het Küvertype 450b hoort. Aangezien het BRV deze wel op de tekening aangeeft kunnen we er vanuit gaan dat het nog aanwezig is of naderhand is gesloopt. Op de foto's uit het vorige artikel is een muur te zien welke de toegang tot het dagverblijf blokkeerde. Echter zijn de onderstaande foto's bij dit exemplaar geschoten vanuit een gat in deze muur welke ook weer in deze bunker aanwezig is. En uiteraard weer geen spoor van het dagverblijf.



Küver 450b
W.N.28 - Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5517

Küver 450b

Na enig onderzoek in archief zijn we tot de conclusie gekomen dat het hier gaat om een Küver 450b. Dit was een manschappenverblijf voor 12 man met een betonnen nachtverblijf en gemetseld dagverblijf. Opvallend is dat er tijdens het dicht metselen van de bunker een muur is geplaatst halverwege de gang. En daarmee de doorgang tot het gemetselde dagverblijf is geblokeerd. Nader onderzoek ter plaatse zou moeten uitwijzen wat hier de rede voor is geweest. Waarschijnlijk dat het dagverblijf is gesloopt en nachtverblijf is ondergewerkt. En andere bunker in dit complex wat we bezochten verklaard deze theorie enigszins.



Küver 450b
W.N.28 - Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5520

Badhuis

Onderstaande foto's zijn van de Gasontsmettingsbunker van W.N.128. Dit Badhuis bestaat uit 3 kamers en heeft 2 ingangen. De eerste ingang werd gebruikt om besmet naar binnen te gaan, en waar de soldaten zich van de besmette kleding konden ontdoen. In de 2de, middelste kamer kon men een douche nemen om vervolgens via de 3de kamer weer schoon de bunker te verlaten. De bunker is hermetisch afgesloten en niet te betreden. Wel verkeert de bunker nog in een goede staat.

Badhuis/Gasontsmettingsbunker
W.N.128 - Wijk aan Zee
Festung IJmuiden 

Tobruk

De Tobruk behoord tot de westelijke schijnwerperstelling van de Festung IJmuiden. In de stelling 'Werner' zijn vermoedelijk 2 of 3 Tobruks gebouwd. De stelling werd bemand door 10 manschappen en 1 onderofficier. Deze hadden de beschikking over 2 zware machinegeweren die hoogstwaarschijnlijk in de Tobruks stonden opgesteld.

Tobruk 
Scheinwerferstellung Werner
Festung IJmuiden

117a Neu

De tweede commandobunker van het type 117a Neu. De bunker behoord tot Baupunkt 109 van de Festung IJmuiden en verkeert in een goede staat. In de bunker zijn nog veel originelen details te vinden zoals veel houtwerk en buizen. Wel zijn alle deuren uit de bunker verdwenen.

117a Neu - Bataillions oder Regimentsgefechtsstand
Baupunkt 109 - Regimentsgefechtsstand 
Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5210b

117a Neu

Ten midden van het park Schoonenberg in Driehuis liggen twee gigantische commandobunkers van het type 117a Neu. De bunkers deden dienst als commandopost voor de Festungscommandant van de Festung IJmuiden en hebben daardoor een belangrijke rol in de oorlogsgeschiedenis van IJmuiden. De Festung IJmuiden werd beknopt gezien door twee functies bestuurd. Dit was de Ortskommandant die de dagelijkse stand van zaken in de festung regelde. En de tweede was de Festungscommandant die verantwoordelijk was voor de verdediging van de Festung. In het park staan nog 5 bunkers waarvan er 4 bomvrij waren. Al deze bunkers verkeren nog in een goede staat maar staan vol water.


117a Neu - Bataillions oder Regimentsgefechtsstand
Baupunkt 109 - Regimentsgefechtsstand 
Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5210

622 - Doppelgruppenunterstand

Het park Schoonenberg in Driehuizen werd vanaf begin 1945 ingericht als hoofdkwartier van de Festung IJmuiden (Festungsstab) In een royaal landhuis nam de Festungskommandant zijn intrek en in het nabij gelegen park werden de voorbije jaren al een stuk of 30 voornamelijk dunwandige bunkers gebouwd. 4 bunkers werden uitgevoerd in meer dan 3 dik beton en deze waren dan ook bestand tegen bombardementen. 2 van de bunkers werden ingericht als commandopost en waren van het type 117a Neu, en 2 bunkers waren dubbele manschappenverblijven van het type 502 en 622. Onderstaande foto's zijn van de 622 welke van binnen nog in een goede staat verkeert.
 

622 - Doppelgruppenunterstand
Baupunkt 109 - Regimentsgefechtsstand
Festung IJmuiden
Bouwnummer: 5210c

S449 - Peilstand Langerak

Deze bunker van het type S449 is nog het enige exemplaar van Nederland. De bunker is bedoeld als Peilstand en is dan ook in 1943 gebouwd op een kunstmatig verhoogde duintop. Hoewel de bunker een meetpost was voor de veder op gelegen kustbatterij Langerak behoorde deze bunker door de afstand tot de batterij niet tot die stelling maar was ondergebracht tot een eigen baupunkt. Maar in 1945 werden enkele naast elkaar stellingen samengevoegd tot één stelling welke werd aangeduid als W.N.44h. S449 verkeert helaas niet meer in een al te beste staat maar toch blijft het een mooie bunker.

S449 - Peilstand Langerak
BP.145 - W.N.44H - Bloemendaal
B.NR - 6619

Toiletgebouw

Het toiletgebouw van W.N.97. In deze omgeving zijn twee type latrines gebouwd. Dit exemplaar is het kleine toiletgebouw welke was uitgevoerd met een zwarte rand. Het tweede exemplaar is een slag groter en was uitgevoerd in de kleur geel. Beide types komen langs de hele Nederlandse kust voor. Dit exemplaar verkeert in een redelijke staat.

Toiletgebouw
W.N.97 - Neue Südlinie
Festung IJmuiden

Tobruk met gang

De tobruk is van het type VF58c en was te bereiken via een gang. De gang heeft jaren lang opengelegen maar is sinds kort afgesloten met een vleermuisdeur. De gang is een meter of 10 lang en verkeert evenals te tobruk in een goede staat.

Tobruk met gang
W.N.97 - Neue Südlinie
Festung IJmuiden

Bergplaats

Een opslagbunker welke behoort tot W.N.97. Het is een prachtig gemetseld bunkertje waarvan er meerdere in dit gebied zijn terug te vinden. De bunker ligt in de tuin van de boswachter en er zijn duidelijk aanwijzingen dat hij dit bunkertje gebruikt voor het laten besterven van gestroopt vlees. In de bunker hangen diverse vleeshaken en het krat wat op de foto staat zit vol met lok eenden. Ook kwamen wij in de nabije omgeving meerdere strikken en vallen tegen.

Bergplaats
W.N.97 - Neue Südlinie 
Festung IJmuiden

Onbekend

Het is ons niet bekend wat de functie van dit bunkertje is geweest. In eerste instantie dachten we aan een soort garage maar dit lijkt niet te kloppen. Vermoedelijk is het stuk muur wat in het bunkertje ligt een scherfmuur geweest maar ook dit is ons niet duidelijk. Ook het raam kunnen we niet thuis brengen in een latrine, opslag, of manschappenbunkertje. We houden het maar op een opslagbunkertje, of mogelijk voor een aggregaat.

Onbekend
W.N.97 - Neue Südlinie
Festung IJmuiden