KSS - Kabelschaltstelle

Het betreft hier een telefoonschakelbunker oftewel een Kabelschaltstelle net buiten het Landfront van Vlissingen. Net achter het landfront zijn diverse van deze bunkers gebouwd waarvan er in ieder geval nog twee van bewaard zijn gebleven. Dit bunkertje bevind zich aan het begin van het Bunkerpad en is vrij toegankelijk. 

KSS - Kabelschaltstelle

Vlissingen 021, Landfront 

V.B. Vlissingen - Zeeland

Fort Rammekens

Aan de Westerschelde bij Ritthem niet ver van Vlissingen ligt een fort daterend uit ver vervlogen tijden. Via grote gehavende muren en een imposante toegangspoort kunt u de wereld betreden van "Fort Rammekens" Dit fort is het oudste nog bestaande zeefort van West-Europa en dateert uit 1547. Het fort is gebouwd in opdracht van Maria van Hongarije die landvoogdes van de Nederlanden was. Het doel van het fort was zowel de vaarroute naar Middelburg alsmede de route naar de belangrijke haven van Antwerpen te kunnen beheersen. Het fort word geregeld opengesteld voor publiek en tegen een kleine vergoeding valt het fort dan eventueel onder leiding van een gids te bezoeken. Meer informatie hierover kunt u vinden op de website van het fort www.fortrammekens.nl/

Fort Rammekens
Ritthem / Vlissingen
Bouwjaar: 1547

VF52a

De 4e en laatste bunker van het type VF52a. Helaas is de bunker zwaar overwoekerd door planten en daardoor slecht zichtbaar op de foto's.

Vf52a - Gruppenunterstand  
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied     
Bouwnummer: Onbekend

VF52a

Alle 4 de VF52a's zijn nabij de 618 gebouwd en nog aanwezig. Op de plek waar tegenwoordig de gleuven zitten zaten ooit de ventilatieschachten maar deze zijn lang geleden al gesloopt. De bunkers hebben een lengte van 9,70 bij 8,60 m en verkeren in een redelijke staat.

Vf52a - Gruppenunterstand 
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied     
Bouwnummer: Onbekend

VF52a

Het bunkertype VF52a beschikt in veel gevallen over een extra dagverblijf welke bij de 4 exemplaren in W.N.Brunhild ontbreken. De stelling kreeg deze naam als eerbetoon aan de Duitse heldin Brunhide. De bunkers hebben een wanddikte van 1,5 meter en verkeren in een redelijke staat. Wel zijn ze allemaal afgesloten en dus niet van binnen te bezoeken.

Vf52a - Gruppenunterstand 
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied     
Bouwnummer: Onbekend

VF52a

In het park Toorenvlied zijn 4 bunkers gebouwd van het type VF52a. Dit type Verstärkt Feldmäßiger bunkers waren manschappenverblijven die hoofdzakelijk dienst deden voor de komst van de 622's. De bunker bestond uit een centrale gang met aan weerszijde een ingang en 2 kamers waarin elk 6 man gehuisvest kon worden. Tegenwoordig liggen de bunkers verstopt onder het zand of zijn weggewerkt tussen de bomen en struiken.

Vf52a - Gruppenunterstand
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied     
Bouwnummer: Onbekend

618

1 van de mooiste bunkers in het Middelburgse park Toorenvlied is ongetwijfeld het Regelbau 618 (Nachrichtenstand für höhere Stäbe) Ooit stonden er in Nederland 6 van dit type bunkers maar vermoedelijk is dit nog het enige overgebleven exemplaar. In de bunker stond de radio en telefoon apparatuur die het mogelijk maakte contact te leggen met commandoposten elders in Europa. Tegenwoordig is de bunker in beheer bij Stichting Bunkerbehoud die bezig zijn met het opknappen en openstellen van de Zeeuwse bunkers.




618 - Nachrichtenstand für höhere Stäbe
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied     
Bouwnummer: Onbekend

622

De eerste 4 bunkers die in het park Toorenvlied werden gebouwd waren dunwandige manschappenverblijven. Toen een jaar later de bombardementen alleen maar toe namen zijn deze vervangen door bomvrije bunkers van het type 622. In totaal werden er 5 van deze bunkers gebouwd waarvan er 2 in de jaren 60 zijn gesloopt na een brand in de naast gelegen villa. De meeste bunkers in Toorenvlied hadden het uiterlijkvertoon van een vredig boerderijtje en waren voorzien van een punt dak en geschilderde ramen en deuren. Hiervan zijn op de bunkers nog diverse restanten van terug te vinden.



622 - Doppelgruppenunterstand  
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied     
Bouwnummer: Onbekend

622

Walcheren behoorde tijdens de oorlog niet tot het W.B.N maar was onder verdeeld bij het 15e leger van Noord Frankrijk als K.V.A. 1A (Küstenverteidigungsabschnitt 1A) In deze sector werd de 39e Infanterie Division geplaatst welke uit circa 10.000 man bestond. In september 1942 werd er voor deze divisie met de bouw begonnen van circa 500 bunker welke op Walcheren en omstreken gebouwd diende te worden. Hiertoe behoorde ook het hoofdkwartier in het park Toorenvlied in Middelburg. Onderstaande foto's zijn van een manschappenverblijf van het type 622. De bunker ligt half onder de grond en daardoor is enkel de bovenkant zichtbaar.



622 - Doppelgruppenunterstand  
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied     
Bouwnummer: Onbekend

622

In het Divisiehoofdkwartier Toorenvlied in Middelburg zijn 5 manschappenbunkers gebouwd van het type 622. Twee van deze bunkers zijn samen met een keukenbunker van het type 645 in de jaren 60 gesloopt. De andere 3 bunkers verkeren in een redelijke staat. Een opvallend detail aan de bunkers is dat bij twee bunkers de vleugelmuur is weggelaten voor de Offener Beobachter, iets wat ook al bij de 608's te zien was.

622 - Doppelgruppenunterstand  
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied     
Bouwnummer: 09 - 268

608

De bunkers in het park Toorenvlied te Middelburg zijn vrij te bezoeken en verkeren in een redelijke staat, wel zijn alle bunkers afgesloten op één 622 na. In het park zijn 10 bomvrije bunkers (ST) gebouwd bestaande uit de volgende types, 3x 608, deze zijn alle 3 nog aanwezig, 1x 618, ook deze bunker is nog aanwezig, 1x 645, dit was een Unterstand für eine küche en is in de jaren 60 gesloopt. En tot slot stonden er ooit 5 manschappenbunkers van het type 622. Twee van deze bunkers waren gebouwd van formstein en zijn samen met de 645 in de jaren 60 gesloopt, de andere drie 622's zijn nog aanwezig.



608 - Batl.-, Abt-, Reg.-Gefechtsstand     
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild   
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied      
Bouwnummer: Onbekend

608

Een opvallend detail is naast het feit dat deze niet van formstein is gemaakt en de andere twee 608's in het park wel het ontbreken van de Offener Beobachter en eigenlijk de hele vleugelmuur waar deze tobruk zich in zou moeten bevinden. In de nabijheid van de 608's zijn 3 manschappenverblijven gebouwd van het type 622 voor het personeel uit de 608's. De Duitsers hadden ook liever gezien dat er commandobunkers van het type 609 waren gebouwd omdat dit type uit 2 verdiepingen bestond en daardoor al waren voorzien van een manschappenverblijf. De rede waarvoor men echter toch voor het type 608 heeft gekozen heeft hoogstwaarschijnlijk te maken met het hoge grondwaterpeil.


608 - Batl.-, Abt-, Reg.-Gefechtsstand   
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild 
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied    
Bouwnummer: Onbekend

608

Tijdens de bouw van de Atlantikwall werden er in Nederland 5 Divisiehoofdkwartieren gebouwd. Hiervan is tegenwoordig nog 1 Divisiehoofdkwartier van over en deze is te vinden in het park Toorenvlied in Middelburg. In het park werden een 35 tal bunkers gebouwd waaronder 3 commandobunkers van het type 608 (Batl.-, Abt-, Reg.-Gefechtsstand) Een opvallend detail aan de 608's is dat er 2 zijn uitgevoerd in formstein en 1 met een ouderwetse bekisting, tevens is deze laatst genoemde ook niet voorzien van een aangebouwde Tobruk. In het park zijn na de oorlog vrijwel alle dunwandige bunkers (F.A) gesloopt maar de meeste bomvrije bunkers zijn nog aanwezig. Onderstaande foto's zijn van de eerste 608 welke zich naast het landhuis Toorenvlied bevind. Op de bunker zijn nog diverse restanten van camouflage te vinden in de vorm van geschilderde ramen en deuren.

608 - Batl.-, Abt-, Reg.-Gefechtsstand (Formstein)
Vlissingen - Ost 09 - W.N. Brunhild
Divisionsgefechtsstand - Toorenvlied 
Bouwnummer: Onbekend

Stp.Fichte - Nordbatterie - V.B.Vlissingen

De Noordbatterij in Vlissingen bestond uit 4 beddingen van het type FLA14. Daarnaast stonden er nog enkele bunkers voor de overige functies. Een deel van de batterij was ook in de jaren 90 al gesloopt. En de batterij ziet er vandaag de dag nog eigenlijk het zelfde uit. 2 beddingen zijn nog goed te bekijken en ook het manschappenverblijf ziet er nog vrijwel het zelfde uit.

Locatie: Stp.Fichte - Nordbatterie - V.B.Vlissingen
Foto's: 1998
Bunkers's: 3x FLA14 - 1x Manschappenverblijf

Stp.Kriemhild - V.B.Vlissingen

De bunker is van het type V157, en was een waarnemingspost voor een veder op gelegen radar stelling. De codenaam voor deze stelling was 'Luchs' wat het Duitse woord is voor Lynx. De bunker ligt vrijwel geheel bedekt onder de aarde en slechts de waarnemingspost is zichtbaar. Wilt u meer weten over de bunker, bekijk dan de reportage welke wij in 2013 over de stelling hebben gemaakt

Locatie: Stp.Kriemhild - V.B.Vlissingen
Foto's: 1999
Bunker: V157 - Flugmeldestand

W.N. Eschwege - V.B. Vlissingen

Op deze locatie staat twee manschappenverblijven van het type 502. De bunkers verkeren nog in een zeer mooie staat en dat komt mede omdat ze op privé terrein liggen. In deze stelling heeft ooit ook nog een munitiebunker gestaan van het type 134, maar deze is niet meer aanwezig.

Locatie: W.N. Eschwege - (019) V.B. Vlissingen
Foto's: 1999
Bunkers: 502 - B.NR. 019-144 / 502 - B.NR. 019-145

Stp.von Kleist

Stp.von Kleist! Op deze locatie staan 4 bunkers namelijk 2 maal een 611 en 2 maal een 669. Beide types waren een Schartenstand für Feldgeschütze. De foto's dateren uit omstreeks 1999 en sindsdien is er weinig verandert zoals in de reportage uit 2013 valt te zien. Ook kunt u hier meer informatie vinden over de bunkers en de stelling

Locatie: Stp.von Kleist - V.B. Vlissingen
Foto's: 1999
Bunkers: 2x 611 - 2x 669

Stp.Nettelbeck III - Vlissingen

De foto is van de 114a welke behoorde tot Stp.Nettelbeck III. Deze bunker is gebouwd in bouwsterkte A wat betekend dat de muren in ieder geval 3,5 meter dik zijn. Op de foto is een 6-Schartenturm te zien en een stukje van de onderliggende bunker.

Locatie: Stp.Nettelbeck III - V.B.Vlissingen
Foto: 1999
Bunker: 114a - B.NR. 014-104

Landfront Vlissingen

Nogmaals een serie prachtige foto's uit de jaren 90. Ditmaal tonen de foto's het landfront van Vlissingen met onder andere de bunker van het type 600, de zeldzame 700, de anderhalve kilometer lange tankmuur. En her en der nog een bunker uit het landfront.

Locatie: Landfront Vlissingen
Foto's: Jaren 90
Bunkers: Diverse

Seeziel-Batterie 9 - Vlissingen

Enkele foto's uit de jaren 90 van de Seeziel-Batterie 9 te Vlissingen. Op de foto is de geschutsbunker te zien van het type M170. Deze bunker draagt het bouwnummer 014-107 en verkeert in een slechte staat.

Locatie: Seeziel-Batterie 9 - Vlissingen
Foto's: 1999
Bunker: M170 - B.NR. 014-107