Groepsschuilplaatsen type 1918 I

Het betreffen hier diverse schuilplaatsen van het type 1918 rondom het Fort bij Vechten. Dit fort is gebouwd tussen 1867 en 1870 en voor de bouw van de 22 gebouwen zijn circa 16 miljoen bakstenen gebruikt. Sinds 1996 is het terrein niet meer van defensie maar overgedragen aan Staatsbosbeheer. Sinds 2015 zit het Waterliniemuseum er gevestigd en is het terrein opengesteld voor publiek. De kazematten die hieronder worden weergeven bevinden zich overigens net buiten de fortgracht. 

Groepsschuilplaats type 1918 I 

Nieuwe Hollandse Waterlinie 

Fort bij Vechten - Bunnik

Groepsschuilplaats type 1918 I met schietgat

Betreft een groepsschuilplaats van het type 1918. Ook van dit type bestaan twee varianten namelijk dit kleine type welke geschikt was voor 8 personen. En een groter type met twee ingangen welke geschikt was voor 16 personen. Opvallend bij dit exemplaar is dat er een schietgat aan de frontzijde is aangebracht. Voor zover ons bekend is dit het enige exemplaar die dit heeft. Je zou haast denken dat dit door de Duitsers is gedaan. Echter bewijs daarvoor ontbreekt dus het blijft een gok. 

Groepsschuilplaats type 1918 I

Nieuwe Hollandse Waterlinie 

Fort bij Vechten - Bunnik

Groepsschuilplaats type P

Het betreft hier een onvoltooide Groepsschuilplaats van het type P. Dit type werd in drie delen gestort te weten: Fundering, Middenstuk (zijmuren) en het dak. Bij dit exemplaar is het dak nooit gestort. Door de hele Nieuwe Hollandse Waterlinie kom je dit soort onvoltooide groepsschuilplaatsen tegen. Dit exemplaar bevind zich net buiten het terrein van Fort bij Vechten waar nog een groot aantal kazematten aanwezig zijn. 

Groepsschuilplaats type P

Nieuwe Hollandse Waterlinie

Fort bij Vechten - Bunnik

Waarnemingspost

Het betreft hier een klein Duits bunkertje op het voormalig terrein van Fort Oostoever in Den Helder. Vermoedelijk deed het bunkertje dienst als waarnemingspost. Het dunwandige bunkertje bevind zich in de aarde wal van het voormalig fort waar ook nog altijd twee Tobruks aanwezig zijn. Het bunkertje verkeert in een redelijk staat al is er wel wat graffiti op gespoten.

Waarnemingspost
W.N.103 M - Fort Oostoever 
V.B. Den Helder

Fort Spion

Fort Spion is een uit de eerste helft van de 19e eeuw daterend fort aan de Bloklaan tussen Loosdrecht en Loenen. Het fort is vrijwel identiek aan de naastgelegen forten Kijkuit en Tienhoven en had dan ook een zelfde functie die bestond uit het bewaken van een weg of dijk door geïnundeerd gebied. Op het terrein zijn drie bouwwerken te vinden waarvan het hoofdgebouw wachthuis A is gebouwd tussen 1844 en 1847 Rond 1880 werd het fort opnieuw uitgebreid met onder andere een kruitmagazijn gebouw B en een remise voor de kanonnen gebouw C. In de jaren 30 van de 20e eeuw werd de remise echter weer afgebroken en vervangen door een V.I.S. Kazemat die nog altijd aanwezig is. Tegenwoordig is het terrein ingericht als camping en is het mogelijk om op het fort te overnachten. Rondom het fort staan ook nog enkele groepsschuilplaatsen van het type P, een betonnen onderstel van een gietstalen koepelkazemat. En ook zijn er nog restanten van een Aspergeversperring te vinden.

Fort Spion
Nieuwe Hollandse Waterlinie 
Groep B - Vak B - Loenen

Fort Nieuwersluis

Fort Nieuwersluis en de vesting waar het toe behoorde maakte zowel onderdeel uit van de Oude als Nieuwe Hollandse Waterlinie. Omstreeks 1851 werd het eerste bomvrije gebouw op het terrein gebouwd in de vorm van een torenfort. Dit ronde gebouw heeft circa 1 meter dikke muren en was op het dak voorzien van enkele kanonnen die de hoofdweg en de spoorlijn onder vuur konden nemen. Omstreeks 1880 heeft het fort zijn huidige vorm gekregen en werden er drie remises aangelegd en een kazerne. Tijdens de Koude Oorlog werd het fort opnieuw in gebruik genomen als Kringcommandopost van de Bescherming Bevolking. Tegenwoordig is het fort af en toe opengesteld voor publiek en rondleidingen waar u meer informatie over kan vinden op de website van Natuurmonumenten die het fort in beheer heeft.

Fort Nieuwersluis
Nieuwe Hollandse Waterlinie
Groep B - Vak B - Nieuwersluis

Groepsschuilplaats Type P - 58N

Het betreft hier groepsschuilplaats 58N welke vlakbij Fort Kijkuit staat. De groepsschuilplaats is moeilijk te bereiken en de foto's zijn dan ook gemaakt vanaf het fort. Gezien de opbouw op de groepsschuilplaats word deze tegenwoordig gebruikt door jagers en of vogelspotters.

Groepsschuilplaats Type P - 58N 

Nieuwe Hollandse Waterlinie 

Groep Nieuwersluis - Vak A - Vreeland 

Fort Kijkuit

Fort Kijkuit werd oorspronkelijk gebouwd als "Redoute aan de Kortenhoefsche Zuwe"  De werkzaamheden aan de toenmalige aarde batterijen zijn begonnen rond het jaar 1803 maar pas in 1844 verscheen er een bomvrij wachthuis op het terrein. Nog eens 40 jaar later rond 1880 werd het terrein nogmaals uitgebreid met enkele remises voor de kanonnen en het gemetselde kruitmagazijn. Het doel van het fort was de verdediging van de Vreelandseweg en het naastgelegen Hilversums Kanaal. Om deze reden verscheen er in 1935 ook nog een unieke V.I.S. kazemat op terrein en werd het wachthuis in 1937 voorzien van camouflagekleuren. Het fort is in 2014 gerestaureerd en tegenwoordig gedeeltelijk opengesteld voor publiek.

Fort Kijkuit
Nieuwe Hollandse Waterlinie 
Groep Nieuwersluis - Vak A - Nederhorst den Berg

Magazijn Complex Fort Uitermeer

Tijdens de Koude Oorlog verrees er op het terrein van Fort Uitermeer een munitiecomplex wat nog altijd aanwezig is. De gemetselde gebouwen verkeren over het algemeen in een niet al te beste staat en zijn de afgelopen jaren behoorlijk verwaarloosd.

Magazijn Complex
Fort Uitermeer
Koude Oorlog

Fort Werk IV

Fort Werk IV is een prachtig gerestaureerd fort wat samen met vier andere forten (versterkingen) onderdeel uitmaakte van het "Offensief voor Naarden" Fort Werk IV is omstreeks 1869 gebouwd op het hoogste punt in Bussum en word omringd door een droge gracht. In deze gracht bevind zich een gemetselde muur met een grote aantal schietsleuven. Op het terrein zelf staan vijf gebouwen waarvan er drie behoorde tot het fort. Dit waren twee bomvrije wachthuizen met in het midden een doorlopende portene (gang) De andere twee gebouwen waren de fortwachterswoningen welke in 1942 is afgebroken maar in 2003 weer is herbouwd en de Artillerieloods. 

Fort Werk IV
Offensief voor Naarden
Groep Naarden - Vak B - Bussum

Drinkwaterreservoirs

De drinkwaterreservoirs die iets ten noorden van de Werken aan de Karnemelksloot liggen dateren uit de mobilisatieperioden van 1914 - 1918. In deze periode werd er zowel ten oosten als ten zuiden van Naarden een verdedigingslinie aangelegd bestaande uit enkele betonnen schuilplaatsen, loopgraven en prikkeldraadversperringen. Ook de betonnen reservoirs zijn hier toen langs de Karnemelksloot gebouwd bestaande uit twee betonnen bakken van circa 2,70 x 2,20 m, De reservoirs bestaan uit 10 cm cementijzer en hebben een hoogte van 1 m. In de reservoirs kon het opgepompte drinkwater worden opgeslagen voor de manschappen in de naastgelegen veldversterkingen. Boven op de reservoirs bevind naast een mangat voor onderhoud en inspectie ook nog de aansluiting waar men een pomp op kon aansluiten. Tegenwoordig liggen de vrij unieke reservoirs bijna geheel verscholen onder begroeiing en is er niet zo veel van zichtbaar.

Drinkwaterreservoirs   
Werken aan de Karnemelksloot 
Groep Naarden - Vak B - Naarden

Damsluis + Fortwachterswoning

Rond vrijwel alle forten in Nederland werden zogenoemde Fortwachterswoningen gebouwd. Dit waren "gewone" woningen waar de fortwachter in vredestijd woonde. Hij hielt het niet bemande fort in de gaten en hielt zich onder meer bezig met het onderhoud van het fort. Vlakbij de woning bevind zich ook de uit 1787 daterende damsluis welke er voor moest zorgen dat het geïnundeerde water niet via de Karnemelksloot weer zou wegstromen.

Damsluis + Fortwachterswoning
Werken aan de Karnemelksloot 
Groep Naarden - Vak B - Naarden

Wachthuis B - Fort Erica

De Karnemelksloot is een in 1600 gegraven sloot tussen het Gooiland en Naarden. Over de sloot werden vroeger grote hoeveelheden turf vervoerd naar onder andere Naarden en Muiden. De sloot maakte zowel deel uit van de oude als van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in de vorm van een damsluis die kon worden afgesloten om het omliggende terrein onder water te kunnen zetten. Rond 1874 werden er aan weerszijde van de damsluis batterijen aangelegd die samen de Werken aan de Karnemelksloot vormde. Onderstaand exemplaar is het bomvrije wachthuis van de Oostbatterij welke ook bekend staat als Fort Erica of wachthuis B. Het gebouw is in gebruik door de plaatselijke scouting en is enkel van buiten de fortgracht te bezichtigen.

Wachthuis B - Fort Erica
Werken aan de Karnemelksloot
Groep Naarden - Vak B - Naarden

Wachthuis A - Hamerfort

Wachthuis A was één van de twee bomvrije gebouwen welke behoorde tot de "Werken aan de Karnemelksloot" Het gebouwd bevind zich op de Westbatterij en is gebouwd rond 1874. Van binnen bestaat het bomvrije bouwwerk uit diverse ruimtes waarvan het manschappenverblijf het grootste was. Verder was er nog een aparte ruimte voor de officieren en een ruimte waar gekookt kon worden en in de buiten gevel bevinden zich ook nog enkele toiletten. Het geheel bevind zich op een eiland en word omringt door een aarde wal. Tegenwoordig worden de Werken aan Karnemelksloot gebruikt door de plaatselijke scouting vereniging en zijn niet te bezoeken. De batterij werd ook wel aangeduid als het Hamerfort.

Wachthuis A - Hamerfort
Werken aan de Karnemelksloot
Groep Naarden - Vak B - Naarden

Fort Ronduit

Fort Ronduit is een tussen 1873 en 1875 gebouwd fort ten noorden van de Vesting Naarden dicht langs de voormalig Zuiderzee. Het fort bestaat uit een bomvrij kazernegebouw, een wachthuis en nog enkele kleine werkjes. Om het fort liggen aarde wallen en een fortgracht waar een kraanbrug over heen ligt. Al voor dat op deze locatie een fort is gebouwd bevond zich hier al een schans ter verdediging van de havenmond van Naarden. Het fort is verbonden met de vesting door middel van een verbindingswal waardoor de soldaten ongezien vanaf de vesting naar het fort konden komen. Tegenwoordig is het fort afgesloten voor publiek maar vanaf de openbare weg gedeeltelijk zichtbaar.


Fort Ronduit
Nieuwe Hollandse Waterlinie 
Groep Naarden - Vak A - Muiden

Schuilplaats G2

Het betreft hier de eerste schuilplaats in een reeks van twaalf stuks welke zich bevinden in de omwalling rond de Vesting Naarden. Al deze schuilplaatsen zijn hier rond het begin van 1900 gebouwd bestaande uit drie verschillende types. De schuilplaats bevind zich tegenover het ravelijn tussen de bastions Katten en Oranje en is gebouwd rond het jaar 1902

Schuilplaats G2
Bouwjaar 1902 
NHW - Vesting Naarden

Wachthuis R

Het betreft hier Wachthuis R in de vestingwal rond de Vesting Naarden. In het gebouw dat rond 1877 is gebouwd zijn vier ruimtes aanwezig onder andere voor het onderbrengen van manschappen en munitie. Het werk verkeerd in een redelijke staat en bevind zich voor schuilplaats H tegenover Bastion Oranje.

Wachthuis R
Bouwjaar 1877
NHW - Vesting Naarden

Muizenfort

Het Muizenfort is een uit 1874 daterend fort binnen de Vesting Muiden. Het fort had als voornaamste taak het onder vuur kunnen nemen van de Naardertrekvaard en Zeedijk. Het fort bestaat uit negen ruimtes waaronder twee kanonkazematten met ieder drie schietgaten, diverse verblijfsplaatsen, en keuken, en enkele opslagruimtes. Aan de voorzijde is het fort geheel weggewerkt onder een aarde deklaag en hier zijn voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog nog twee kazematten gebouwd bestaande uit een gietstalen koepelkazemat nummer G19 en een groepsschuilplaats type P met nummer M4. In het fort zit tegenwoordig een onbemand VVV kantoor en er is een kleine expositie te bekijken. Voor meer informatie over de kazematten zie: Kazematten Muiden

Muizenfort
Nieuwe Hollandse Waterlinie 
Groep Naarden - Vak A - Muiden

Muiderslot

Het Muiderslot is een middeleeuws kasteel wat vermoedelijk rond het jaar 1296 is gebouwd. De exacte geschiedenis van het kasteel valt niet met zekerheid te zeggen maar waarschijnlijk is het gebouwd in opdracht van graaf Floris V. Rond 1610 nam de drost van Muiden Pieter Corneliszoon Hooft bezit van het kasteel en tijdens de Franse bezetting werd het kasteel gebruikt als kazerne. Hierna raakte het kasteel in verval maar is later in diverse tijden weer gerenoveerd. Voor meer info over de geschiedenis van het kasteel zie Wikipedia Als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie deed het Muiderslot net als de Westbatterij aan de overkant van het kasteel dienst omwille van de strategische ligging aan de monding van de Vecht. In 1873 zijn er nog twee kazernes gebouwd op het terrein van het kasteel maar deze zijn 1955 weer gesloopt. In 1897 werd de verdediging van de monding van de Vecht echter overgenomen door het nieuw gebouwde Fort Pampus waarna het strategisch belang van zowel het Muiderslot als dat van de Westbatterij kwamen te vervallen. In de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog zijn er nog vier kazematten op het terrein gebouwd bestaande uit twee zware varianten van de type P groepsschuilplaatsen (M5z en M6z) en twee gietstalen koepelkazematten (G17 en G18). Geen van deze kazematten zijn naar aller waarschijnlijkheid meer aanwezig. Het Muiderslot is tegenwoordig een museum en een groot gedeelte van het jaar van binnen en buiten te bezoeken.

Muiderslot
Nieuwe Hollandse Waterlinie 
Groep Naarden - Vak A - Muiden

Westbatterij

De Westbatterij is een prachtig oud torenfort aan de westoever van de Vecht bij Muiden. Het fort dateert uit 1852 en was onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het fort was van strategisch belang bij de verdediging van de havenmond en had tevens een flankerende werking richting de zeedijk. Het bouwwerk bestaat uit twee verdiepingen die ieder negen ruimtes tellen. Hierin waren onder andere de verblijfsruimtes voor de soldaten, een keuken en een wasgelegenheid. In de buitenmuren zijn diverse schietgaten aanwezig maar de hoofdkanonnen van het fort stonden op het dak. Na de bouw van het fort bleek het al snel niet meer aan de eisen te voldoen. Tijdens het verbeteringsprogramma van de Nieuwe Hollandse Waterlinie tussen 1880 en 1885 heeft men het fort niet meer aangepast maar heeft men wel het fort deels bedekt met aarde om de kwetsbaarheid te verkleinen. In de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog heeft het fort nog dienst gedaan als onderkomen voor de in Muiden gelegerde soldaten maar tijdens aanloop naar de Tweede Wereldoorlog heeft het fort geen rol meer gespeeld. De laatste groep militaire die van het fort gebruik hebben gemaakt waren de Duitsers die op het dak een luchtafweer stelling hadden ingericht. Tegenwoordig word het fort gebruikt door de Muidense Zeeverkenners.

Westbatterij
Nieuwe Hollandse Waterlinie 
Groep Naarden - Vak A - Muiden