Smalspoor + Lorries

Naast de parkeerplaats van het Vlinderparadijs zijn enkele jaren geleden deze lorries en enkele delen smalspoor neergelegd. Het geeft een goed beeld van het smalspoor wat rondom Fliegerhorst Havelte in de oorlog is aangelegd voor de bouw van het vliegveld. Voor een origineel stukje smalspoor wat hier ergens in de bossen verstopt ligt zie deze link.  

Smalspoor + Lorries

Fliegerhorst Havelte

Drenthe

Werkkamp

Aan de Hunebeddenweg zijn nog altijd de contouren te zien van het Arbeidslager wat hier tot 1944 heeft gestaan. Het kamp was een werkkamp voor Joodse dwangarbeiders die veelal door razzia's elders in het land uiteindelijk te werk zijn gesteld op het vliegveld. In totaal zouden hier circa 1000 man zijn ondergebracht verspreid over 50 barakken. Het barakkenkamp is eenmaal per ongeluk gebombardeerd en heeft uiteindelijk plaats moeten maken voor de bouw van de 3e startbaan die over de Hunnebeddenweg zou gaan lopen. Hiervoor moesten ook de 2 hunebedden wijken aan het begin van de weg, waardoor de grootste geheel werd afgebroken en gedumpt in 7 meter diep gat en de kleinste verdween onder een bult zand. De hunebedden zijn na de oorlog in 1949 weer in ere hersteld en van de landingsbaan is uiteindelijk weinig terecht gekomen. Van het werkkamp zijn met name op de hoogte / reliëf kaart nog duidelijk de locaties zichtbaar waar de barakken hebben gestaan. In het veld zelf is duidelijk een verschil in vegetatie zichtbaar en het pad wat tussen het kamp doorliep. Verder is er op wat puin en bomkraters na niks meer zichtbaar van het kamp.

Werkkamp

Fliegerhorst Havelte

Drenthe

Het gat van Berend Boer

Het gat van Berend Boer is een voormalige zandafgraving nabij Fliegerhorst Havelte. Het zand wat uit de afgraving afkomstig was is tijdens de aanleg van het vliegveld gebruikt voor onder andere de aanleg van de startbanen. Tegenwoordig is het gewoon een mooi meertje om even heerlijk tot rust te komen na de drukke dag. De naam van het gat is afkomstig van de boer die ten tijde van de oorlog naast de afgraving woonde.

Het gat van Berend Boer

Fliegerhorst Havelte

Drenthe

Rolbanen

Rolbanen zijn feitelijk niks anders dan wegen waarover de vliegtuigen zich konden verplaatsen bijvoorbeeld van de hangaar naar de startbaan. Rondom het oude vliegveld Havelte zijn deze nog altijd aanwezig en zijn het tegenwoordig gewoon weggetjes en bospaadjes. Meer informatie over ligging van de rolbanen rondom Havelte kunt u hier vinden.    

Rolbanen

Fliegerhorst Havelte

Drenthe

Aspergeversperring - Bareveld

Op grens van Groningen en Drenthe ligt een voor dit deel van het land een bijzonder stukje geschiedenis. Namelijk een gedeelte van een Aspergeversperring. De versperring is tegenwoordig nog maar een paar meter lang maar tijdens het uitbreken van de oorlog diende het de hele weg af te sluiten. De versperring bestaat uit een betonnen fundering waar stukken spoorrails schuin ingestoken zijn. Ooit stond er hier ook nog een kazemat maar deze is gesloopt.

Aspergeversperring - Bareveld
Q-Lijn
Bareveld - Groningen

S3a Kazemat S41 - Noord Sleen

In het Drentse Sleen en Noord Sleen zijn vlak voor de oorlog zes kazematten gebouwd van het type S3a. Twee van deze kazematten staan nog altijd langs de Emmerstraat tussen Noord Sleen en Emmen. In Sleen zelf stonden vier kazematten waarvan er nog maar één bewaard is gebleven. Onderstaande kazemat heeft het nummer S41 en staat midden in een weiland.

S3a Kazemat S41 - Noord Sleen 
Q-Lijn 
Noord Sleen - Drenthe

S3a Kazemat S42 - Noord Sleen

Het betreft hier een kazemat van het type S3 aan de Emmerstraat tussen Noord Sleen en Emmen. Op deze locatie staan nog twee kazematten waarvan de onderstaande word aangeduid als de S42. De kazemat staat aan de rand van een weiland en is tegenwoordig in gebruik als een soort meetstation. Hiervoor zijn er aan de kazemat diverse aanpassingen aangebracht waaronder een grotere ingang.

S3a Kazemat S42 - Noord Sleen 
Q-Lijn  
Noord Sleen Drenthe

S3a Kazemat S35 - Oosterhesselerbrug

De kazemat bevind zich langs de Verlengde Hoogeveense Vaart in het gehucht Oosterhesselen in Drenthe. De kazemat zelf is op enkele punten behoorlijk beschadigt en tevens ook geheel dicht gemetseld. Het schootveld was gericht op de Oosterhesselerbrug samen met nog een tweede kazemat. Rond 2013 is dit verdedigingswerk al een keer op deze site gepubliceerd waarvan u de foto's hier kan terug vinden.

S3a Kazemat S35 - Oosterhesselerbrug 
Q-Lijn - Oosterhesselen
Drenthe

S3a Kazemat S12 - Bourtange

Eén van de meest bijzondere dorpjes in Groningen is ongetwijfeld Bourtange. Dit oude vestingsplaatsje dicht tegen de Duitse grens aan is omstreeks 1580 gesticht tijdens de Nederlandse Opstand. Tijdens de mobilisatie eind jaren 30 van de vorige eeuw is de vesting iets uitgebreid en wel met een kazemat van het type S3a. De kazemat bevond zich aan een zijtak die van het Ruiter-A-Kanaal naar Bourtange liep. Deze zijtak is na de oorlog gedempt maar inmiddels weer opnieuw gegraven. 

S3a Kazemat S12 - Bourtange 
O-Lijn 
Bourtange - Groningen

S3a Kazemat S13 - Wollinghuizersluis

Het Ruiter-A-Kanaal is Gronings kanaal tussen Ter Apel en Veelerveen. Het kanaal kwam in 1920 gereed en was voorzien van acht sluizen. Bij de sluizen en bruggen werden eind jaren 30 diverse kazematten van het type S3 gebouwd als onderdeel van de O-Lijn. Diverse kazematten zijn hiervan inmiddels verdwenen maar ook een groot aantal zijn nog altijd aanwezig. De onderstaande kazemat bevind zich bij de Wollinghuizersluis en had als nummer S13.

S3a Kazemat S13 - Wollinghuizersluis 
O-Lijn 
Wollinghuizen - Groningen

S3a Kazemat S14 - Jipsinghuizersluis

Kazemat S14 bevind zich ter hoogte van de Jipsinghuizersluis in het Groningse plaatsje Sellingen. De kazemat zelf is geheel afgesloten en verkeert in een redelijke staat. Ook deze kazemat staat met zijn schootveld gericht op een brug langs het Ruiter-A-Kanaal.

S3a Kazemat S14 - Jipsinghuizersluis 
O-Lijn 
Sellingen - Groningen

S3a Kazemat S15 - Sellingersluis

Kazemat S15 bevind zich ter hoogte van de Sellingersluis te Sellingen. De kazemat is van binnen te bezoeken en in het middelste schietgat zijn nog enkele schietinstructies te vinden. De O-lijn volgt vanaf Ter Apel het Ruiter-A-Kanaal waar ook deze kazemat langs is gebouwd. Vrijwel bij iedere brug / sluis over dit kanaal zijn één of twee kazematten gebouwd die de bruggen onder vuur konden nemen.

S3a Kazemat S15 - Sellingersluis
O-Lijn 
Sellingen - Groningen

S3a Kazemat S16 - Ter Apel

Kazemat S16 bevind zich nabij de oever van de splitsing van het Ter Apel-Kanaal en het Ruiter-A-Kanaal tussen Barnflair en Ter Apel. De kazemat is geheel afgesloten en niet van de binnenkant te bezoeken.

S3a Kazemat S16 - Ter Apel 
O-Lijn 
Ter Apel - Groningen

S3a Kazemat S17 - Ter Apel

Langs het Ruiter-A-Kanaal in Ter Apel staat de volgende kazemat die tot de O-Lijn behoorde. Dit exemplaar heeft het nummer S17 gekregen en staat tegenwoordig langs de openbare weg aan de rand van een kleine woonwijk. De kazemat zelf is geheel afgesloten en alleen van de buitenkant te bezichtigen.

S3a Kazemat S17 - Ter Apel 
O-Lijn 
Ter Apel - Groningen

S3a Kazemat S18 - Barnflair West

De kazemat van het type S3a staat bekend als Barnflair West en bevind zich aan de gelijknamige straat in Barnflair, dicht bij Ter Apel. Bijzonder aan dit exemplaar is dat er nog enkele schietinstructies op de muren zichtbaar zijn. Helaas in een slechte staat en amper te lezen. De kazemat is gemakkelijk te vinden en ook is deze niet afgesloten.

S3a Kazemat S18 - Barnflair West 
O-Lijn 
Barnflair - Groningen

S3a Kazemat S28 - Picardiekanaal

Op circa een kilometer afstand van de Duitse grens bevind zich deze kazemat van het type S3a. De kazemat staat in een tuin langs het Picardiekanaal in de Drentse stad Coevorden. Het betreft hier de eerste kazemat welke behoorde tot de Nederlandse verdedigingslinie de "O-Lijn" Op circa een kilometer achter deze linie lag nog een verdedigingslinie die te boek staat als de "Q-Lijn" Beide linies hadden het doel de Duitse opmars te vertragen zodat er meer tijd was om de Vesting Holland mobiliseren.

S3a Kazemat S28 - Picardiekanaal
O-Lijn
Coevorden - Drenthe

Würzburg Riese - Planetron Dwingeloo

Bij het inmiddels verwaarloosde en gesloten Planetron in het Drentse Dwingeloo staan de restanten van een oude Duitse Würzburg Riese radar. Restanten omdat de radar die hier sinds 1956 staat verbouwd voor het toenmalig gebruikt. Mogelijk is zelfs alleen het onderstel van de schoten origineel en is de rest later vervangen of aangepast. De radar komt oorspronkelijk van een Noors eilandje en is samen met nog een exemplaar in 1952 aan Nederland verkocht. In Dwingeloo werd er met de radars onderzoek gedaan naar de zon. Uit eindelijk is het broertje van deze radar in 1991 naar een Duits museum gegaan en staat dit exemplaar er nu troosteloos, gesloopt, en verwaarloost bij. Het zou dan ook mooi zijn als deze radar in de toekomst een mooi plekje zou krijgen in bijvoorbeeld de Tiger-Stelling op Terschelling. Meer info over deze radar kunt u vinden in deze PDF.

Würzburg Riese
Planetron Dwingeloo
Drenthe

Schuilplaats

In het Drentse plaatsje Oudemolen ligt een kleine betonnen schuilplaats die we in deze omgeving vaker tegen komen in de nabijheid van Kochbunkers. Of er bij deze schuilplaats ook ooit een Kochbunker heeft gestaan is ons niet bekend. In het bos waar deze schuilplaats zich bevind was vanaf het einde van 1944 een Artilleriestelling van de Duitsers. Het geschut wat hier stond opgesteld stond waarschijnlijk in open veldversterkingen die nog vaag maar herkenbaar in het landschap aanwezig zijn.

Schuilplaats
Oudemolen 
Drenthe

Kochbunker met Schuilplaatsen

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog zijn er in opdracht van de Duitsers diverse Kochbunkers gebouwd langs of in de directe omgeving van de Drentsche Hoofdvaart. Deze kleine één persoonsbunkertjes hebben een diameter van circa een meter en waren net hoog genoeg om in te staan. Ze bestaan uit een een ronde ring met een uitsparing als schietgat en zijn aan de bovenzijde afgedekt met een losse betonnen deksel. Onderstaande Kochbunker bevind zich nabij het Drentse plaatsje Wittelte en mist zoals vaker de deksel. Het bunkertje wat met zijn schootveld op de doorgaande weg stond gericht is via een open loopgraaf verbonden met een twee kleine schuilplaatsen die voor zo ver ons bekend is alleen in de omgeving zijn gebouwd. Ook deze schuilplaatjes bestaan uit ronde prefab beton elementen en bood onderdak aan de soldaten die de Kochbunker bemande. Bijzonder aan deze schuilbunkertjes is dat ze in het beton genummerd zijn met Romeinse cijfers. Zeer waarschijnlijk maakte de Kochbunkers in deze omgeving deel uit van de na de oorlog zogenoemde "Frieslandriegel"

Kochbunker met schuilplaatsen
Wittelte - Drenthe
Frieslandriegel

Splitterboxen

In het beboste gebied rond Fliegerhorst Havelte hebben tiental splitterboxen gestaan waarvan ongeveer de helft is bewaard gebleven. Op reliëfkaarten zijn de aarden wallen duidelijk te herkennen en ook ter plaatse zijn ze met enige moeite terug te vinden. Binnen deze aarden wallen konden Duitse vliegtuigen gestald worden die via rolbanen naar de startbanen konden rollen. In enkele splitterboxen zijn nog beton resten terug te vinden die mogelijk tot de fundering van een schuifdeur behoorde.

Splitterboxen
Fliegerhorst Havelte
Drenthe