Fundering Y-Pijler - Nummer 2

Het betreft hier de tweede fundering welke in 2019 in Harderwijk is terug gevonden tijdens grondwerkzaamheden. Ook hier gaat het zeer waarschijnlijk weer om een fundering van een Y-Pijler net als de al eerder terug gevonden restanten die overigs grote overeenkomsten vertoont met deze maar toch net even anders is. Beide funderingen bestaan al dan niet meer compleet uit acht poeren waar de toren op rusten. In het midden van deze toren stond de zogenoemde "Messhütte" of radiohut. Hiervan zijn de omgeklapte funderingsmuren ook nog aanwezig. Hierop heeft de gemetselde radiohut gestaan waarvan nog enkele kleine delen met groene camouflage kleuren zijn terug te vinden.


Fundering Y-Pijler - Nummer 2 
Stellung Hase - Harderwijk 
Foto's 17 November 2019

Fundering Y-Pijler - Nummer 1

Afgelopen februari (2019) maakte wij op deze site al melding van een gevonden fundering welke behoorde tot de Duitse radarstelling "Stellung Hase" in Harderwijk. Inmiddels is het november 2019 en is het archeologisch onderzoek afgerond. Uit dit onderzoek is naar buiten gekomen dat het zeer waarschijnlijk om een fundering van een Y-Pijler gaat zoals wij toen der tijd al hier vermelden. De bouw en graaf werkzaamheden zijn inmiddels afgerond en de fundering heeft een mooi plekje gekregen binnen de nieuwe situatie. Er is overigs nog meer nieuws want er is een paar honderd meter verderop nog een soortgelijke fundering aangetroffen. Onderstaande foto's dateren van 17 november 2019. Foto's uit februari kunt u hier vinden. Voor het onderzoeksrapport van RAAP zie deze LINK (directe download PDF)

Fundering Y-Pijler - Nummer 1
Stellung Hase - Harderwijk 
Foto's 17 November 2019

Fundering Radiotoren gevonden - Stellung Hase Harderwijk 26-02-2019

Op 26 februari 2019 is er in Harderwijk een fundering gevonden van een Radiotoren welke behoorde tot de Duitse radarstelling "Stellung Hase" Het geheel bestaat uit een vierkante fundering waarom heen een aantal betonnen poeren liggen. Welk radiosysteem er precies op de toren heeft gestaan word nog onderzocht maar naar alle waarschijnlijkheid betreft het hier een Y-toren waarvan de Y staat voor Ypsilon. Mocht er meer nieuws over het fundament verschijnen zullen wij er opnieuw aandacht aan besteden. Wat er met de restanten gaat gebeuren is overigs nog niet bekend. Archeologen van het onderzoeksbureau doen er momenteel onderzoek.


Fundering Radiotoren
Stellung Hase - Harderwijk
Foto's 27 februari 2019

Belgisch Militair Ereveld 1914 - 1918

Op de Algemene begraafplaats in Harderwijk is gedeelte ingericht als Belgisch Militair Ereveld. Op dit ereveld liggen 225 Belgische militairen begraven die in de Eerste Wereldoorlog na de val van Antwerpen met nog circa 33.000 militairen naar het neutrale Nederland zijn gevlucht om het krijgsgevangenschap te ontlopen. Zij werden na aankomst in Nederland volgens de regels van de internationale conventie van Den Haag ontwapend, geïnterneerd en ondergebracht op diverse locaties in Nederland. Tijdens hun verblijf in ons land zijn er enkele honderden gestorven aan onder andere de Spaanse griep. Deze overledenen lagen een lange tijd verspreid door Nederland begraven tot zij in 1960 te samen zijn gebracht op deze locatie in Harderwijk. 

Belgisch Militair Ereveld
Eerste Wereldoorlog
Harderwijk

Bunker Sloop Harderwijk 2017 - Verkeerscentrale Koude Oorlog

In de week van 27 november 2017 is de bunker (Verkeerscentrale) uit de Koude Oorlog in Harderwijk gesloopt. Het gebouwtje behoorde tot een Mobilisatiecomplex wat al een lange tijd haar functie had verloren, en waarvan nu het laatste stukje tastbaar bewijs met de grond gelijk is gemaakt ter behoeve van nieuwbouw op deze locatie. Meer info en foto's van het gebouw in betere tijden kunt u hier vinden LINK

Sloop Verkeerscentrale 2017
Mobilisatiecomplex Harderwijk
Koude Oorlog

Willem George Frederik Kazerne - Harderwijk

Het oude Hanzestadje Harderwijk kent een rijke militaire geschiedenis als garnizoensstad. Tegenwoordig zijn vrijwel alle militaire uit de stad verdwenen maar hun kazernes zijn nog altijd aanwezig. 1 van de mooiste en grootste kazernes van Harderwijk is de Willem George Frederik Kazerne, beter bekend onder de naam WGF-Kazerne. Met de bouw van deze kazerne is in 1938 begonnen en was een zogenoemde Boostkazerne. Eind jaren 30 werd in verband met de toenemende spanningen de Nederlandse diensttijd verdubbeld naar 11 maanden. Hierdoor kwamen er een hoop dienstplichtigen bij met als resultaat de bouw van extra kazernes. De WGF-kazerne was van oorsprong een Artilleriekazerne met 2 grote stallen voor de paarden. Door het uitbreken van de oorlog is de bouw van de kazerne nooit helemaal voltooid maar onder Duits gezag uiteindelijk af gebouwd als "Feldkaserne of Waldkaserne" De kazerne werd bemand door het het Duitse Pionier Bataillon van de SS Verfügungstruppe Division. Ook stonden er ooit 4 Luftschutzbunkers op de kazerne waarvan er tijdens werkzaamheden in 2000 nog 1 tevoorschijn kwam maar net als de overige is gesloopt. De kazerne heeft na de oorlog nog tot 1994 dienst gedaan maar is tegenwoordig in gebruik als een bedrijventerrein. Wat rest zijn een aantal prachtige monumentale panden die een vergeten tijd levende weet te houden.

Willem George Frederik Kazerne
Artilleriekazerne
1938 - 1994

Commandopost Bescherming Bevolking - Kring Gelderland A - Harderwijk

Het betreft hier een Commandopost van de BB (Bescherming Bevolking) welke werkzaam was in het kringgebied Gelderland A. Gelderland was in 6 kringen opgedeeld en deze hadden allemaal hun eigen Commandoposten en 1 gezamenlijk provinciale commandopost welke zich in Oosterbeek bevond. Deze commandopost bestaat uit een bovengronds gemetseld gebouw en een onderliggende commandobunker. In het gebouw zat onder andere de Medac gevestigd met de Centrale Alarmeringsdienst voor hulpverlening bij straatongevallen op de Noordwest Veluwe. Deze Alarmeringsdienst had als doel de hulpverlening te coördineren bij onder andere verkeersongevallen en grote rampen. Het oorspronkelijke gebouw is eind jaren 60 gebouwd en heeft dienst gedaan tot de opheffing van de BB in 1986 waarna veel van hun taken werden overgedragen aan de brandweer die eveneens gebruik heeft gemaakt van het pand als commandopost. Tegenwoordig is het pand geheel verbouwd naar moderne maatstaven maar de onderliggende bunker is nog altijd aanwezig.

Commandopost Bescherming Bevolking 
Kring Gelderland A - Harderwijk
Koude Oorlog

Openbare Schuilplaats - Stadhuis Harderwijk

Onder het huidige stadhuis van Harderwijk is een openbare schuilkelder aanwezig die in tijden van een kernoorlog onderdak kon bieden aan 3000 tot maximaal 5100 personen. De kelder die in vredestijd dienst deed als parkeergarage beschikte over een eigen waterpomp, een luchtfilterinstallatie, een noodstroomgenerator, 100 toiletten en wasbakken, bedden en douches. De schuilkelder kon door middel van zware betonnen deuren luchtdicht worden afgesloten en ongeveer 96 uur geheel zelfstandig rondkomen. Daarnaast was er in de schuilkelder een verbindingscentrum ingericht. De kelder is operationeel geweest van 1981 tot 1991 waarna de renovatiekosten te hoog werden en de oorlogsdreiging afnam. Sindsdien is de schuilkelder weer een normale parkeergarage waar slechts een klein aantal details de herinnering aan de Koude Oorlog levend houden

Openbare Schuilplaats
Stadhuis - Gemeentehuis Harderwijk
Koude Oorlog

Verkeerscentrale Harderwijk - Koude Oorlog

De bunker bevind zich op het terrein van het voormalig Mobilisatiecomplex (MOB-Complex) aan de Deventerweg te Harderwijk. Dit complex is in 1948 gebouwd en heeft tot de jaren 90 dienst gedaan als opslag voor spullen en goederen van defensie. De bunker werd gebruikt als verkeerscentrale / telefooncentrale heeft een lengte van 16,5 bij 11 meter en muur dikte van circa 60 cm. Van binnen bestond de bunker uit een 8 kleine ruimtes, 2 hallen en een toilet. Na de Tweede Wereldoorlog zijn er in Nederland tientallen verkeerscentrales gebouwd waar vanuit de coördinatie werd gevoerd over de aanvoer van soldaten en goederen richting het mogelijke front op Duits grondgebied. In veel gevallen zou dat gedaan worden via de bestaande spoor en waterwegen en omdat in goede banen te leiden is er netwerk van 'posten' uitgezet bij belangrijke knooppunten zoals bruggen en sluizen en complexen. Deze bunker bevind zich op circa 100 afstand van het treinspoor en station.

Verkeerscentrale 
Mobilisatiecomplex Harderwijk
Koude Oorlog

Sokkel Würzburg Riese V229

In de Stellung Hase te Harderwijk stonden tussen 1942 en 1945 twee radars van het type 'Würzburg Riese' Dit type radar was voor het nauwkeurig volgen op een relatief korte afstand. Nadat de verder op gelegen radar van het type 'Freya Fahrstuhl' het doel op grote afstand had waargenomen werd de locatie exact gevolgd door de Würzburg en indien mogelijk door de omliggende stellingen onder vuur genomen. Tegenwoordig is er van de twee Würzburg Riese radars nog 1 sokkel over van het standaard type V229. De tweede is vermoedelijk net als de rest van de stelling en een deel van de Duitse Schietbaan Horst in de jaren 60 gesloopt tijdens de aanleg van de snelweg A28.


Sokkel Würzburg Riese V229
Stellung Hase 
Harderwijk - Gelderland

Fundament Freya Fahrstuhl

In de voormalig Duitse Radarstelling Hase bij Harderwijk zijn nog 2 funderingen te vinden van de radars die hier van 1942 tot 1945 stonden opgesteld. Onderstaande foto's zijn van het fundament van de 'Freya Fahrstuhl' radar. Dit type radar stond op het ronde fundament en kon daardoor 360º draaien en was tevens in hoogte verstelbaar, vandaar de toevoeging 'Fahrstuhl' wat in het Duits 'lift' betekend. De radar had een bereik van circa 150 kilometer en werd vaak samen gebouwd met de Würzburg Riese radar die minder ver reikte maar een nauwkeuriger beeld gaf. Voor zo ver ons bekend is onderstaand fundament het enige 'zichtbare' overgebleven exemplaar van Nederland.


Fundament Freya Fahrstuhl
Stellung Hase 
Harderwijk - Gelderland

Schietbaan Hierden

Op 2 juli 1940 werden in Hierden de eerste landerijen door de Duitse bezetters gevorderd. En werd er begonnen met de bouw van een schietbaan waar de soldaten konden trainen met het schieten van geschut. De Schiessplatz zou ruim 20 hectare groot worden en zou daarmee de grootste oefenbaan zijn buiten Duitsland. Er werd overwegend met geschut geschoten wat varieerde tussen de 5 en 8 cm. En de doelen bevonden zich op het IJsselmeer. Op het terrein werden enkele bunkers gebouwd voor het opslaan van munitie, een garage voor het geschut, een instructie gebouw, en enkele opstelplaatsen voor het geschut. Om de locatie goed te kunnen bereiken met het zware materiaal werd er een verharde weg aangelegd en een zware betonnen brug. De manschappen werden ondergebracht aan het begin van de verharde weg in speciaal daar voor gebouwde legeringsgebouwen welke vandaag de dag zijn omgebouwd tot woonhuizen. Hoewel de stelling zelf vrijwel helemaal is gesloopt zouden er in de grond nog diverse resten verstopt moeten liggen. Ook is de brug nog aanwezig over de Hierdense beek, welke de stelling in twee kampen verdeelde.

Schietbaan Hierden

Schietbaan Horst

Schuilbunker - Schietbaan Horst

De Duitse Schietbaan Horst nabij Ermelo is in 1941 gebouwd en werd gebruikt voor het oefenen met lichtgeschut. De Duitsers hadden op de Veluwe verschillende Nederlandse kazernes overgenomen waarvan sommige werden gebruikt voor opleidingsdoeleinden. De Duitse soldaten konden vanaf deze locatie lichtgeschut afschieten richting het IJsselmeer. Ooit hebben hier meer bunkers en bouwwerken gestaan maar die zijn tijdens de bouw van de A28 verloren gegaan. Tegenwoordig zijn er nog 2 bunkers aanwezig die door het BRV A1 en A3 zijn genoemd.



Schuilbunker
Schietbaan Horst
Harderwijk / Ermelo

Schuilbunker - Schietbaan Horst

De Duitse Schietbaan Horst nabij Ermelo is in 1941 gebouwd en werd gebruikt voor het oefenen met lichtgeschut. De Duitsers hadden op de Veluwe verschillende Nederlandse kazernes overgenomen waarvan sommige werden gebruikt voor opleidingsdoeleinden. De Duitse soldaten konden vanaf deze locatie lichtgeschut afschieten richting het IJsselmeer. Ooit hebben hier meer bunkers en bouwwerken gestaan maar die zijn tijdens de bouw van de A28 verloren gegaan. Tegenwoordig zijn er nog 2 bunkers aanwezig die door het BRV A1 en A3 zijn genoemd.



Schuilbunker
Schietbaan Horst
Harderwijk / Ermelo

Duitse Radarstellingen in Nederland

In de jaren 1940 tot en met 1945 zijn er door de Duitse bezetter een groot aantal radars in Nederland gebouwd die samen instaat waren om vrijwel het hele land nauwkeurig in kaart te brengen. Dit met het voornaamste doel om het luchtruim te kunnen controleren en vijandige schepen of vliegtuigen vroegtijdig te kunnen waarnemen en om ze uiteindelijk te kunnen uitschakelen. Een tweede niet minder belangrijk punt van radars was de navigatie van de eigen vliegtuigen. In de Tweede Wereldoorlog heeft de radar door met name de Engelse en Duitse krijgsmacht een geweldige stap voorwaarts gemaakt en waren er aan het einde van oorlog zo'n 300 systemen ontwikkeld. Veel van die systemen waren echter al weer snel verouderd en vervangen voor betere en nauwkeurigere types met een verder bereik. Vandaag de dag zijn de restanten hiervan in vrijwel elke provincie van ons land terug te vinden en zijn deze restanten het begin geweest van een grote stap voorwaarts op technologisch gebied. Onderstaand vind u een overzicht van de radarstellingen welke wij de afgelopen jaren hebben bezocht en hebben vastgelegd op de gevoelige plaat. 

FuMG Stellingen - Funkmessgerät

FuSan Stellingen - Funk Sende Anlage

FuMo stellingen - Funkmessortung












Grossraum Gefechtsstand













FuFeuer - Funk und Leuchtfeuer

Wasserman

Adcock







Navigatiestations (Koude Oorlog)

Bodenorganisation Grossraum-Nachtjagd. Luftflotte Reich - Bron: Collectie NIMH

Radartypes

Onderstaand ziet u een overzicht van radarsystemen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland actief waren. De meest voorkomende types waren de Freya en Würzburg Rieze die vaak in combinatie met elkaar werden gebouwd. De Freya was een zoekradar met een gering bereik van circa 160 km. Had de Freya eenmaal een doel gedetecteerd dan werd de Würzburg Riese hier op afgesteld als doelvolgradar die het object nauwkeurig bleef volgen. Hier werden dan de nachtjagers op af gestuurd of het luchtafweergeschut op afgestemd. Het Mammut radarsysteem was een lange afstandsradar met een bereik van circa 325 km. Feitelijk bestond dit systeem uit meerdere aan elkaar gekoppelde Freya's die samen 1 systeem vormde geplaatst op het dak van een bunker. Hiervoor waren speciale bunkers ontworpen van de types, L485 - Unterstand für Mammut, en de V143 - Mammutstand. Het Knickebein systeem was ontworpen voor de navigatie van de Duitse bommenwerpers. Vanuit twee stations werd een signaal uitgezonden die elkaar kruiste boven het gebied wat gebombardeerd moest worden. 1 van deze signalen werd door het Duitse vliegtuig gevolgd tot het punt dat de signalen elkaar kruiste. In Nederland zijn 2 van deze stations gebouwd namelijk 1 in Bergen op Zoom en 1 in Julianadorp. Het Jagdschloss radarsysteem was een rondzoekradar met een bereik tot 200 km ter opsporing van vijandelijke doelen. In Nederland is dit systeem 3 keer gebouwd te weten in Harderwijk (Hase) Veendam (Gazelle) en in Oostkapelle (Hamster) 

V143 - Mammutstand

L485 - Unterstand fur Mammut

Lijst met Afkortingen Voor meer afkortingen zie: DAWA
FuBL	Funk Blindlandegerät
FuL	Funk Landegerät
FuMB	Funkmess Beobachtung
FuME	Funkmess Erkennung
FuMG	Funkmess Gerät
FuMO	Funkmess Ortung
FuMS	Funkmess Störsender
FuMT	Funkmess Täuschung
FuMZ	Funkmess Zusatz
FuSAn	Funk Sende Anlage
FuSe	Funk Sende Empfänger
FuFeuer	Funk und Leuchtfeuer

Radarstellingen langs de Nederlandse kust
Duitse Code naam:	Locatie:

Delfin Schlei Maria Rita Tiger* Margot* Helma Gerda Tapir Cäsar Tapir Bruno Franziska Dora Salzhering* Donau Knickebein* Schneeglöckchen* Katrin Elektra Sonne 5* Bernhard* Harri 1 Harri 2 Klapperstorch Laubfrosch Egon Max Roma Olga* Igel Bruno Igel Cäsar Zander Ursula Nora Felix Keiler Bruno Moritz Anton Münze Hase Bruno Lampenschirm Biber* Irma Brennessel I Brennessel II Schmetterling Ingeborg Klippfisch Knickebein Hamster Monika Wattenscheid II Luchs Anna

Delfzijl Schiermonnikoog Schiermonnikoog Ameland Terschelling Terschelling Vlieland Texel Texel Texel Texel Den Helder Julianadorp Julianadorp Julianadorp Schagen Callantsoog Petten Schoorl Camperduin Camperduin Bergen aan Zee Bergen aan Zee Egmond aan Zee Castricum Castricum Wijk aan Zee IJmuiden IJmuiden Zandvoort Zandvoort Noordwijk Katwijk aan Zee                                                                          Katwijk aan zee Scheveningen Scheveningen Hoek van Holland Hoek van Holland Rotterdam Oostvoorne Oostvoorne Brielle Brielle Den Bommel Renesse Bergen op Zoom Bergen op Zoom Domburg Domburg Westkapelle Westkapelle Cadzand

Radarstellingen in het binnenland van Nederland
Duitse Code naam:	Locatie:

Hering  Gazelle  Wega  Löwe*  Löwenzahn I  Löwenzahn II*  Felsenriff  Betty  Heidelberg  Eiland  Marder*  Raubvogel 8  Kröte 4c  Eisbär*  Hase*  Detlef  Diogenes*  Teerose I*  Teerose II*  Teerose III*  Raubvogel 9  ???? 4d  Zita*  Rosengarten  Goldkäfer 5a  Bazi 5b  Truthahn 5c  Rotkehlchen  Seeadler*  Gorilla  Bisam  Wespe

Medemblik  Veendam  Harlingen  Marum  Franeker  Franeker  Leeuwarden  Leeuwarden  Dokkum  Steenwijk  Ten Arlo  Zwolle  Haaksbergen  Sondel  Harderwijk  Arnhem  Schaarsbergen  Terlet  Terlet  Terlet  Zutphen  Toldijk  Zutphen  Doetinchem  Hunsel  Bakel  Thorn  Gouda  Muiden  Schoonrewoerd  Strijbeek  Hulst