Kleine Gefechtsstand

De primaire taak van W.N.1 was de verdediging van de toegang tot het vliegveld aan noordelijke zijde. Daarnaast stonden er in dit widerstandsnest ook een aantal bouwwerken die een directe functie hadden tot het vliegveld zelf. Eén van de bunkers die tot dit doel behoorde was de kleine Gefechtsstand, een standaard type bunker die op verschillende fliegerhorste is gebouwd. Het betreft een commandobunker waar vanuit vermoedelijk de verdediging werd gecoördineerd in geval van een aanval. Iets verderop staat de grote Gefechtsstand waar vanuit het vliegveld zelf werd bestuurd in geval van een dreiging. 

Kleine Gefechtsstand

W.N.1

BRV nummer K9

Vliegveld Bergen

668 - Kleinstunterstand für 6 Mann

Aan de rand van het Wilhelminapark in de stad Utrecht staat een bunker van het type 668. Hoewel dit type officieel een manschappenverblijf voor zes personen betrof deed deze bunker dienst als Gefechtsstand oftewel commandopost voor deelsector zuid / oost (Abschnitt Süd-Ost) De bunker is voorzien van een ruwe stuclaag zoals we dat vaker tegenkomen rondom Utrecht. Dit diende ter camouflage omdat de bunker dan meer zou op gaan in de natuurlijke omgeving. Tegenwoordig doet de bunker dienst als expositieruimte voor kunstenaars en is af en toe van binnen te bezichtigen. 



668 - Kleinstunterstand für 6 Mann
Gefechtsstand - Abschnitt Süd-Ost 
Wilhelminapark - Utrecht

Gruppengefechtsstand

Op de "Kop van Deelen bevinden zich nog altijd een groot aantal door de Duitsers gebouwde gebouwen waaronder een paar bunkers. Helaas is dit gebied vrijwel helemaal verboden toegang omdat de Hoenderloogroep hier gevestigd zit. Eén van de panden die wel op openbaar terrein ligt is de oude Flakscheinwerfergebaude van het vliegveld. In dit pand zit tegenwoordig het Museum Vliegbasis Deelen waar de geschiedenis van het vliegveld word verteld plus nog veel meer. Op de laatste foto is ook nog een groene schuur te zien, dit is niet zo maar een schuurtje maar de met platen bekleden gefechtsstand. Achter deze platen zit een grote bunker die op vrijwel alle Duitse vliegvelden van enige betekenis zijn gebouwd. Bij de ingang tot het terrein van de Hoenderloogroep heeft u ook nog zicht op de het gebouw wat door de Duitse brandweer werd gebruikt.

Gruppengefechtsstand
Museum Vliegbasis Deelen 
Fliegerhorst Deelen

Kleine Gefechtsstand

Onderstaande foto's zijn van de Kleine Gefecchtsstand op Fliegerhorst Eelde. Vermoed word dat vanuit dit type bunker de verdediging van het vliegveld werd gecoördineerd. Dit type bunker is dan ook op verschillende vliegvelden in Nederland gebouwd en is nog diverse keren aanwezig. Dit exemplaar ligt echter wel op privé terrein en daardoor niet vrij toegankelijk. Op dit vliegveld heeft ook nog een grote Gefechtsstand gestaan nabij de parkeerplaats van de huidige ingang. Deze is echter lang geleden al gesloopt

Kleine Gefechtsstand
Fliegerhorst Eelde
Drenthe 

Restanten Gefechtsstand - Fliegerhorst Twente

Het betreffen hier de restanten van een gemetseld bouwwerk wat vermoedelijk dienst deed als Gefechtsstand voor de Nachtjacht. Op wat delen van de fundering en wat puinresten na is er vrijwel niks meer over van het gebouw. Onlangs is het gebied ontdaan van de begroeiing maar tijdens ons bezoek was dit al weer aardig terug geroeid. Op geringe afstand hiervan staat nog een standaard betonnen Gefechtsstand die ook op andere vliegvelden is gebouwd maar deze staat op het terrein wat niet toegankelijk is voor publiek.

Restanten Gefechtsstand
Fliegerhorst Twente
Enschede

608 - Amersfoort (Update 2017)

In 2017 is de bunker gedeeltelijk vrij gegraven en toegankelijk gemaakt als overwinteringslocatie voor vleermuizen. Hierdoor is de bunker 2 keer opgesteld voor publiek, voor meer informatie en foto's uit 2012 zie deze link:  608 - Amersfoort 2012 De inside foto's zijn gemaakt door Ferry V waarvoor onze dank.

608 - Batl. Abt - Reg - Gefechtsstand 
Bevollmächtigte für die Bauwirtschaft in den Niederlanden 
Amersfoort

Kleines Gefechtsstand

Op diverse vliegvelden in Nederland zijn 2 soorten Gefechtsstande gebouwd. Het gaat hier om een groot exemplaar waarvan uit de functies behorende tot het vliegveld werd geregeld, en een klein exemplaar waar van uit mogelijk de overige zaken werden gecoördineerd zoals bijvoorbeeld het aansturen van de Flak-stellingen rond een vliegveld. Onderstaand exemplaar is een "Kleines Gefechtsstand" van een standaard type. Let op! De bunker bevind zich op militair terrein en het is verboden om militaire objecten te fotograferen behalve als deze zich langs de openbare weg bevinden. Aldus een bewaker die ons vriendelijk verzocht te vertrekken.



Kleines Gefechtsstand
Fliegerhorst Leeuwarden
Friesland

Gefechtsstand / Gefechtsturm - Fliegerhorst Venlo

De bekendste bouwwerken van Fliegerhorst Venlo zijn de commandobunker (Gefechtsstand) en de naast gelegen verkeerstoren (Gefechtsturm) Beide bouwwerken hebben de oorlog overleefd en worden tegenwoordig gebruikt door een klimclub. Vanuit de verkeerstoren werd de communicatie gevoerd met de Duitse vliegtuigen en diende tevens als observatiepost en controlepaneel over de belichting. Vanuit de commandobunker werd enkel tijdens een aanval op het vliegveld het commando gevoerd. Meer weten over Fliegerhorst Venlo? Zie deze site: LINK



Gefechtsstand + Gefechtsturm
Fliegerhorst Venlo
Limburg

Seefliegerhorst Schellingwoude

608 - Amersfoort

Fliegerhorst Venlo

Fliegerhorst Venlo is aan het einde van 1940 door de Duitse bezetter aangelegd op de Grote Heide bij Venlo. Het terrein strekt zich zowel uit over Nederlands als over Duits grondgebied. Sinds 1913 bevond zich op deze locatie al een klein vliegkamp wat in de oorlog door de Duitsers is uitgebouwd tot een ruim 1000 hectare groot militair vliegveld. Veel van het voormalig Duits vliegveld is gesloopt maar voor wie zijn ogen goed de kost geeft zijn er nog een groot aantal restanten terug te vinden. In september 1944 is het vliegveld door Britse bommenwerpers verwoest en buiten gebruik genomen. Tegenwoordig zit er in de commandobunker en de naast gelegen luchtwachttoren een klimclub en word een deel van de oude landingsbaan gebruik door een zweefvlieg verenging. Aan Duitse zijde zit nog altijd nog altijd een militaire tak in de vorm van een NAVO-Depot. Voor de rest is het terrein een natuurgebied geworden en vrij toegankelijk voor bezoekers.

"Tor 9" of poort 9 is de voormalige hoofdtoegang tot het vliegveld. Tegenwoordig staat op deze locatie een soort van monument. Geschilderd op een brokstuk staat geschreven "Tor 9 - Venloër Heide" 

Seefliegerhorst Schellingwoude

Seefliegerhorst







Schijnvliegveld

Adcock Peilstation

Schuilplaats Koude Oorlog

Telefoonbunker - Fliegerhorst Havelte

Over de Telefoonbunker welke in een naoorlogse woonwijk in Havelte ligt is vrijwel niks bekend. De bunker ligt onder een bult zand en er zijn slechts maar enkele puntjes van zichtbaar. De bunker zou bestaan uit een T-vormige gang met aan weerszijde 4 kamertjes waar de communicatie apparatuur stond opgesteld. Op de oude luchtfoto's is ook te zien dat er vlak naast de bunker 3 antennes stonden opgesteld. Of het hier om een standaard Telefoonbunker gaat die in combinatie met de Gefechtsstand werd gebouwd is ons niet bekend.



Telefoonbunker 
Fliegerhorst Havelte  
Drenthe

Gefechtsstand Ausweichstelle

Dit type bunker is op diverse vliegvelden gebouwd door de Duitse bezetter. De bunker was een commandopost waar in geval het vliegveld aangevallen werd het commando gevoerd werd zodat het vliegveld kon blijven draaien. Meer informatie volgt spoedig. Onderstaand een overzicht met de ons bekende exemplaren.

Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Link:
Bergen	Ja	200 cm	28,80 x 14,00 m
Deelen	Ja	200 cm	28,80 x 14,00 m	Link
Den Helder	Nee	200 cm	28,80 x 14,00 m
Eelde	Nee	200 cm	28,80 x 14,00 m
Eindhoven	Nee	200 cm	28,80 x 14,00 m
Gilze-Rijen	Ja	200 cm	29,00 x 14,00 m
Haamstede	Ja	200 cm	28,75 x 14,00 m	Link
Hilversum	Ja	200 cm	28,80 x 14,00 m	Link
Schellingwoude	Nee	200 cm	28,70 x 14,00 m
Soesterberg	Ja	200 cm	28,80 x 14,00 m	Link
Schiphol	Nee	200 cm
Twente	Ja	200 cm
Texel	Ja	200 cm	19,50 x 12,48 m	Link
Valkenburg	Nee	200 cm
Venlo	Ja	200 cm	28,75 x 14,00 m	Link
Vlissingen	Nee	200 cm	28,90 x 13,95 m
Waalhaven	Nee	200 cm
Ypenburg	Nee	230 cm	29,40 x 14,50 m

Flugplatz Bergen

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Bergen	Ja	2 m	28,80 x 14,00 m	Museum
De bunker is gebouwd op het voormalig mobilisatieterrein wat tegenwoordig haar functie heeft verloren. Sindsdien is het terrein een ecodorp en is de bunker ingericht als museum. Op gezette tijden is de bunker dan ook te bezoeken.

Fliegerhorst Deelen

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Deelen	Ja	2 m	28,80 x 14,00 m	In gebruik	Link
De bunker is nog altijd aanwezig en word gebruikt door een bedrijf. Dit bedrijf heeft om de bunker heen een loods gebouwd waardoor deze er niet meer uit ziet als een bunker.

Flugplatz De Kooy

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Den Helder	Nee	2 m	28,80 x 14,00 m	Gesloopt
De bunker behoorde tot vliegveld de Kooy in Den Helder. Vermoedelijk is de bunker gesloopt.

Fliegerhorst Eelde

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Eelde	Nee	2 m	28,80 x 14,00 m	Gesloopt
De lag zo'n beetje voor de huidige ingang tot het vliegveld.

Fliegerhorst Eindhoven

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Eindhoven	Nee	2 m	28,80 x 14,00 m	Waarschijnlijk gesloopt
De bunker is vermoedelijk gesloopt.

Fliegerhorst Gilze-Rijen

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Gilze-Rijen	Ja	2 m	29,00 x 14,00	Op defensieterrein
De bunker is nog altijd aanwezig maar ligt op het terrein van de vliegbasis en is daardoor niet toegankelijk. De bunker heeft tegenwoordig geen functie meer en ligt verstopt in de bosjes.

Fliegerhorst Haamstede

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Haamstede	Ja	2 m	28,75 x 14,00 m	Op terrein zweefvliegveld	Link
De bunker ligt aan de rand van het huidige vliegveld en is enigszins vrij toegankelijk. De bunker zelf ligt vol met rotzooi en tijdens ons bezoek in 2013 ook nog half onderwater.

Fliegerhorst Hilversum

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Hilversum	Ja	2 m	28,80 x 14,00 m	Onder een aardedekking	Link
De bunker is vrij toegankelijk al is deze wel afgesloten en grotendeels verstopt onder het zand.

Seefliegerhorst Schellingwoude

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Schellingwoude	Nee	2 m	28,70 x 14,00 m	Gesloopt 1975
Het grootste deel van dit watervliegveld is in 1975 gesloopt om ruimte te maken voor nieuwbouw. Zo ook deze bunker. Via deze link vind u meer informatie over de bunker en enkele foto's van de sloop.

Fliegerhorst Soesterberg

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Soesterberg	Ja	2 m	28,80 x 14,00 m	Onder een aardedekking	Link
De bunker ligt op het terrein van de voormalige vliegbasis wat tegenwoordig een prachtig en openbaar gebied is geworden. De bunker is dan ook vrij toegankelijk maar niet van binnen te bezoeken. Ook deze bunker ligt onder een aarde deklaag.

Fliegerhorst Vlissingen

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Vlissingen	Nee	2 m	28,90 x 13,95 m	Gesloopt
Van dit vliegveld zijn nog enkele restanten terug te vinden maar is voor het grootste deel gesloopt. Waarschijnlijk geld dit ook voor de gefechtsstand

Flugplatz Texel

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Texel	Ja	2 m	19,50 x 12,48 m	Onderdeel van museum	Link
Het betreft hier een kleiner en afwijkend type van de normale gefechtstand welke vandaag de dag nog altijd aanwezig is. De bunker behoorde tot Flugplatz Texel en is sinds enige tijd eigendom van het museum op vliegveld. Zij hebben de bunker opgeknapt en toegankelijk gemaakt voor publiek. De bunker beschikt over 3 observatiegleuven en is tevens voorzien van een gemetseld dunwandige aanbouw.

Fliegerhorst Venlo

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Venlo	Ja	2 m	28,75 x 14,00 m	In gebruik klimschool	Link
Fliegerhorst Venlo is tegenwoordig geen vliegveld meer en grotendeels een prachtig natuurgebied waar de sporen uit de oorlog nog in grote getale aanwezig zijn. Eén van de meest uit het oog springende relict is ongetwijfeld de gefechtsstand met naast gelegen gefechtsturm. Een unieke combinatie die word gebruikt door een klimschool.

Flugplatz Ypenburg

Beschrijving
Vliegveld:	Aanwezig:	Muurdikte:	Lengte / Breedte:	Huidige staat:	Link:
Ypenburg	Nee	2,3 m	29,40 x 14,50 m	Gesloopt
Vliegveld Ypenburg werd door de Duitsers aangeduid als Flugplatz Den Haag. Opvallend en uniek aan de gefechtsstand is dat er aan de voorzijde van de bunker een dubbele deur zat en dat de bunker slechts over één observatiegleuf beschikte. Tijdens de oorlog lag er over de bunker een aarde deklaag.