W.N.9 HM was een Duitse stelling op de Dellewal op Terschelling. De stelling bestond uit circa 37 bouwwerken waarvan maar weinig bewaard is gebleven. Eén van de bewaard gebleven gebouwen is onderstaand manschappenverblijf. Links van dit pand stond de kantine van de stelling en daarnaast stonden nog twee soort gelijke panden als onderstaande. Dit pand is tegenwoordig in gebruik als woonhuis.
Het betreft een standaard manschappenverblijf in W.N.7a M te Terschelling. De bunker verkeert in een redelijke staat en is voor een ieder die de locatie weet te vinden te bezoeken.
Manschappenverblijf
W.N.7a M
Stp.Gr. Terschelling
Het betreft hier een Hartscher bunker welke behoorde tot de stelling W.N.7a M. Deze stelling is de meest oostelijke stelling op het eiland Terschelling en bestaat uit een aantal nog toegankelijke bunkers. In de bunker staan een hoop oude namen op de muren geschreven en aantal tekeningen.
Het bunkertje was vermoedelijk ooit een manschappenverblijf welke behoorde tot de Duitse stelling W.N.15 H.L. De stelling bevind zich rondom de vuurtoren van Texel en bestaat vandaag de dag nog uit een klein aantal bunkers. Dit exemplaar is tegenwoordig in gebruik als schuurtje maar verkeert verder in een goede staat.
Het Manschappenverblijf behoorde tot W.N.49 en bevind zich in het gebied wat bekend staat als de Brabantse Landbouw. In dit W.N. zijn met zekerheid nog drie bunkers aanwezig waarvan de onderstaande enkele jaren geleden gedeeltelijk is vrij gegraven en is ingericht als een onderkomen voor vleermuizen. De bunker is na de oorlog een tijd lang hergebruikt waarbij er ook enkele aanpassingen aan zijn toegevoegd.
De tweede bunker in Stelling Jagtlust is een vrij groot exemplaar van circa 26 meter lang. De bunker staat bekend als "Groot Manschappenverblijf" maar iets in de trant van Commandopost lijkt hier meer op zijn plaats. Na de oorlog is de bunker in gebruik genomen door "Bescherming Bevolking" die er diverse aanpassingen aan hebben toegevoegd. Tegenwoordig ligt de bunker grotendeels onder het zand waardoor de omvang van de bunker niet geheel duidelijk word. De bunker zelf heeft één ingang, twee nooduitgangen, een nabijverdediging. En bestaat van binnen uit een 20 tal kleine ruimtes.
Het betreft hier een voor Bilthoven standaard manschappenverblijf waarvan er in de omgeving diverse zijn gebouwd. Het bunkertje behoord tot "Stelling Jagtlust" waar al voor, tijdens, en na de bezitting het gemeentehuis zat gevestigd. In de stelling zijn drie bunkers gebouwd die vandaag de dag nog altijd aanwezig zijn. De bunker heeft 50 cm dikke muren en een lengte en breedte van 4,5 bij 9,5 meter. Van binnen is de bunker opgedeeld in drie verschillende ruimtes en de ingang is afgedekt met een 3,5 meter lange scherfmuur.
Het betreft hier een manschappenverblijf die langs de Nederlandse kust honderden keren is gebouwd met onderling kleine verschillen. De bunker is ongeveer 4.5 bij 6 meter met muurdikte van 44 cm metselwerk. Dit exemplaar diende in de oorlog waarschijnlijk als commandopost voor de stelling maar is tegenwoordig ingericht als overwinteringsplaats voor vleermuizen.
De Amsterdamse Waterleidingsduinen maakte onderdeel uit van het landfront wat behoorde tot de Stützpunktgruppe Zandvoort. Verspreid over een 15 tal stellingen zijn hier enkele honderden bunkers gebouwd waarvan groot gedeelte nog altijd aanwezig is. Een deel daarvan ligt geheel ondergronds en een gedeelte is toegankelijk. Weer een ander deel van de bunkers zijn net als onderstaand manschappenverblijf afgesloten en ingericht als overwinteringsplek voor vleermuizen. In de bunkers heerst namelijk een constante temperatuur die ideaal is voor de vleermuizen tijdens hun winterslaap. Het verstoren van hun winterslaap kan echter de dood tot gevolg hebben dus enige terughoudendheid is hier op zijn plaats.
Het is tot op heden nog altijd onbekend hoeveel bunkers er in deze stelling zijn gebouwd. Dit geld overigs voor de hele Amsterdamse Waterleidingsduinen omdat er geen tekeningen of kaarten van het gebied bekend zijn. Wat wel bekend is is dat er nog circa 20 bunkers vrijwel allemaal ontoegankelijk onder de grond verstopt liggen. Onderstaande foto's zijn van manschappenverblijf die wel toegankelijk is. Bijzonder aan dit exemplaar is dat de houten kozijnen nog altijd in de raamsponningen zitten.
Het betreft hier een standaard manschappenverblijf welke behoorde tot W.N.182 in de Amsterdamse Waterleidingsduinen te Zandvoort. De bunkers in deze stelling verkeren over het algemeen nog een goede staat wat ongetwijfeld komt door dat de stelling op een flinke afstand van de bewoonde wereld ligt.
De bunker is een manschappenverblijf van het type VF52a. De bunker bestaat uit een hal waaraan zich 2 afwachtingsruimtes bevinden. Ook deze bunker is afgesloten en word gebruikt voor de opslag van explosieve goederen.
De bunkers op de Garst zijn niet vrij toegankelijk, één van de redenen waarom dit zo is kunt u lezen op de toegangsdeur van deze bunker. De bunker zelf ligt op de ingang na geheel onder een berg zand verstopt. Het type is een VF2a welke de functie had van een manschappenverblijf. Op het dak van de bunker bevond zich een Open Bedding waar een stuk licht geschut stond opgesteld ter verdediging van het naast gelegen vliegveld.
Het betreft hier een standaard manschappenverblijf behorende tot W.N.181 te Zandvoort. De stelling bevind zich in de Amsterdamse Waterleidingsduinen en bestaat uit enkele bunkers die vrijwel allemaal geheel ondergronds liggen. Onderstaande bunker is één van de weinige zichtbare restanten van de stelling en verkeert in een goede staat.
Wederom een bunker van het Küver type 467. Binnenin de bunker hebben aantal creatieve Picasso's hun schilderkunsten op de muren doen botvieren. De bunker ligt net als een groot aantal bunkers in de Tigerstellingen open en is vrij toegankelijk.
Veel van de manschappenverblijven die behoorde tot de Küver reeks waren voorzien van een betonnen nachtverblijf met een muurdikte van circa 1 meter. Hierdoor bood deze ruimte geen bescherming bij een voltreffer van een bom maar wel tegen indirecte inslagen. De Küver 467 is echter geheel opgetrokken uit metselwerk en bood daardoor nauwelijks bescherming tegen een bombardement, slechts inslagen van scherven zou de bunker kunnen weerstaan. Onderstaand type is een standaard kleine variant van het type 467 welke meerdere malen in te Tigerstelling voorkomt. In de bunker ligt ook nog een grote hoeveelheid prikkeldraad wat waarschijnlijk bedoeld was als afrastering van de stelling.
De Küver 428 was een manschappenverblijf voor 12 personen. Naast deze functie werd de 428 ook voor diverse andere doeleindes gebouwd waaronder kantoorruimte, verbandplaats, wapenkamer en als werkplaats voor verbindingsapparatuur. In de Tigerstelling op Terschelling is dit type 3 keer gebouwd en deze zijn alle 3 nog altijd aanwezig. Onderstaande bunker was in gebruik door de chef van de Tiger.
De Küverbunkers zijn bijzondere bunkers aangezien deze enkel en alleen in Nederland zijn gebouwd, en ook nog eens alleen voor de Luftwaffe. Er zijn meer dan 30 verschillende types bekend met de meest uiteenlopende functies. Onderstaand exemplaar is een Küver 412 en was tijdens de oorlog een manschappenverblijf voor 6 soldaten. Deze soldaten die overigs niet altijd tot de Luftwaffe behoorde maar ook geregeld tot de Heer bemande de naast gelegen tobruk ter bewaking van de stelling. Bij dit exemplaar is de toegang tot het dagverblijf afgesloten, of deze nog aanwezig is of zelfs wel is gebouwd is ons een raadsel.
De Küver 412 was een manschappenverblijf voor 6 soldaten die vanuit de naast gelegen Tobruk de grenzen van de stelling bewaakte. Dit type bunker bestaat uit een bomvrij nachtverblijf en scherfvrij gemetseld dagverblijf. In de Tigerstelling is dit type Küver 6 keer gebouwd, alle in de nabijheid van een Tobruk. Het Küver type 412 is vrijwel het zelfde als de Küver 413 alleen is laatst genoemde een stuk groter en geschikt voor het huisvestte van 12 soldaten.
De L410a is een Luftwaffe ontwerp bunker en bestaat uit een bubbel manschappenverblijf waarop zich een bedding bevind voor 2 cm of 3,7 cm Flakgeschut. In Nederland is dit type maar 2 keer gebouwd waarvan het tweede exemplaar zich bevind in Baupunkt 44 - Nachrichten Anlage Mammut te Den Helder. De bunker bestaat van binnen uit 2 afwachtingsruimtes, een kleine bergplaats voor munitie, een ventilatieruimte en een ruimte voor de onderofficier. Elders in de Tiger bevind zich nog een soortgelijke bunker van het type L409a, deze is qua opzet het zelfde alleen een stuk kleiner. Ook zou er nog spraken zijn geweest voor de bouw van een L410 maar deze is nooit meer gebouwd. Onderstaande bunker is enkele jaren geleden vrij gegraven en is van binnen te bezoeken tijdens rondleidingen over het complex. Meer informatie daarover kunt u vinden via de volgende link.