Smalspoor + Lorries

Naast de parkeerplaats van het Vlinderparadijs zijn enkele jaren geleden deze lorries en enkele delen smalspoor neergelegd. Het geeft een goed beeld van het smalspoor wat rondom Fliegerhorst Havelte in de oorlog is aangelegd voor de bouw van het vliegveld. Voor een origineel stukje smalspoor wat hier ergens in de bossen verstopt ligt zie deze link.  

Smalspoor + Lorries

Fliegerhorst Havelte

Drenthe

Werkkamp

Aan de Hunebeddenweg zijn nog altijd de contouren te zien van het Arbeidslager wat hier tot 1944 heeft gestaan. Het kamp was een werkkamp voor Joodse dwangarbeiders die veelal door razzia's elders in het land uiteindelijk te werk zijn gesteld op het vliegveld. In totaal zouden hier circa 1000 man zijn ondergebracht verspreid over 50 barakken. Het barakkenkamp is eenmaal per ongeluk gebombardeerd en heeft uiteindelijk plaats moeten maken voor de bouw van de 3e startbaan die over de Hunnebeddenweg zou gaan lopen. Hiervoor moesten ook de 2 hunebedden wijken aan het begin van de weg, waardoor de grootste geheel werd afgebroken en gedumpt in 7 meter diep gat en de kleinste verdween onder een bult zand. De hunebedden zijn na de oorlog in 1949 weer in ere hersteld en van de landingsbaan is uiteindelijk weinig terecht gekomen. Van het werkkamp zijn met name op de hoogte / reliëf kaart nog duidelijk de locaties zichtbaar waar de barakken hebben gestaan. In het veld zelf is duidelijk een verschil in vegetatie zichtbaar en het pad wat tussen het kamp doorliep. Verder is er op wat puin en bomkraters na niks meer zichtbaar van het kamp.

Werkkamp

Fliegerhorst Havelte

Drenthe

Het gat van Berend Boer

Het gat van Berend Boer is een voormalige zandafgraving nabij Fliegerhorst Havelte. Het zand wat uit de afgraving afkomstig was is tijdens de aanleg van het vliegveld gebruikt voor onder andere de aanleg van de startbanen. Tegenwoordig is het gewoon een mooi meertje om even heerlijk tot rust te komen na de drukke dag. De naam van het gat is afkomstig van de boer die ten tijde van de oorlog naast de afgraving woonde.

Het gat van Berend Boer

Fliegerhorst Havelte

Drenthe

Rolbanen

Rolbanen zijn feitelijk niks anders dan wegen waarover de vliegtuigen zich konden verplaatsen bijvoorbeeld van de hangaar naar de startbaan. Rondom het oude vliegveld Havelte zijn deze nog altijd aanwezig en zijn het tegenwoordig gewoon weggetjes en bospaadjes. Meer informatie over ligging van de rolbanen rondom Havelte kunt u hier vinden.    

Rolbanen

Fliegerhorst Havelte

Drenthe

Rioolsysteem

Het betreft hier een door de Duitse bezetter aangelegd rioolsysteem wat behoorde tot het barakkenkamp het Meeuwenveen. Het riool bestaan geheel uit metselwerk en is op sommige plekken nog gedeeltelijk terug te vinden in de vorm van stukjes riool en putten. Het barakkenkamp was voor het personeel van de Reichsarbeitsdienst ten behoeven van Fliegerhorst Havelte. 

Rioolsysteem

Fliegerhorst Havelte

Drenthe

Splitterboxen

In het beboste gebied rond Fliegerhorst Havelte hebben tiental splitterboxen gestaan waarvan ongeveer de helft is bewaard gebleven. Op reliëfkaarten zijn de aarden wallen duidelijk te herkennen en ook ter plaatse zijn ze met enige moeite terug te vinden. Binnen deze aarden wallen konden Duitse vliegtuigen gestald worden die via rolbanen naar de startbanen konden rollen. In enkele splitterboxen zijn nog beton resten terug te vinden die mogelijk tot de fundering van een schuifdeur behoorde.

Splitterboxen
Fliegerhorst Havelte
Drenthe

Kleine Startbaan

De tweede startbaan van Fliegerhorst Havelte lag op circa 2 kilometer afstand van baan 1 en had een lengte van 750 meter (70 meter breed). Deze kleinere baan is door het beëindigen van de oorlog nooit in gebruikt geweest en was in mei 1945 dan ook nog in aanbouw. Vandaag de dag is de baan nog altijd zichtbaar aanwezig. Aan de linkerkant van de baan liep een lange rolbaan vanaf de startbaan richting de tegenwoordige Van Helomaweg die door de Duitsers is verbreed en eveneens diende als rolbaan. Aan deze weg lagen ook de hangars en opstelplaatsen voor de vliegtuigen die van de baan gebruik zouden gaan maken. De fundering van 1 van de hangars is nog altijd aanwezig maar voor de rest herinnert vrijwel niks meer in dit gebied aan de oorlogsperioden. De Van Helomaweg is tegenwoordig een vrij drukke weg tussen Havelte en het verderop gelegen Frederiksoord. Het onderste deel van de rolbaan is nog in originele staat aanwezig en word gebruikt door militaire voertuigen die oefenen in dit gebied. Het bovenste deel van de rolbaan is vrijwel geheel opnieuw met straatklinkers aangelegd en draagt tegenwoordig de naam Schipslootweg. Ter misleiding zijn er rond Fliegerhorst Havelte ook nog 2 schijnvliegvelden aangelegd waarvan de eerste zich bevond nabij het Friese Wold (Oude Willem, gemeente Diever) en een tweede schijnvliegveld werd aangelegd in het plaatsje Zorgvlied (gemeente Westerveld) Van beide schijnvliegvelden is waarschijnlijk niks bewaard gebleven.

Kleine Startbaan
Fliegerhorst Havelte
Drenthe

Grote Startbaan

De eerste startbaan van het vliegveld lag horizontaal aan de Nieuwe Ruiterweg en is in zijn geheel nog aanwezig. Met de aanleg van Startbahn I is in 1942 begonnen en is in 1943 voltooid. Deze baan had een breedte van 80 meter en lengte van een goede 1400 meter. Tegenwoordig is dit een groenstrook maar in de oorlog was de hele baan voorzien van een dubbele laag klinkers waar ter camouflage een laag graszode op is gelegd. Na de oorlog zijn de circa 1 miljoen straatklinkers weer hergebruikt voor diverse wederopbouw projecten in onder andere de randstad. Aan de onderzijde van de baan was een groot rolveld aanwezig wat omheind werd door de hoofd-rolbaan. Aan deze rolbaan lagen diverse hangars en gebouwen die dienst deden als commandocentra voor de vliegleiding en de weerberichtendienst Ook lagen hier de Gefechtsstand en was een een brandstofdepot en een brandweerkazerne. Op deze locatie staat tegenwoordig een moderne woonwijk en hier is op het Wachtgebouw na, die aan de voormalige poort van het vliegveld stond vrijwel niks meer aanwezig.

Grote Startbaan
Fliegerhorst Havelte
Drenthe

Wachtgebouw

Het Duitse wachtgebouw is op deze locatie het enige wat uit de oorlogsjaren bewaard is gebleven. Links van dit gebouw stond in de oorlog de toegangspoort die toegang gaf tot het vliegveld. De overige Duitse gebouwen zijn na de oorlog allemaal gesloopt en vervangen tot woningen die nu een woonwijn vormen. In het wachtgebouw zat in de oorlog ook een cellencomplex.

Wachtgebouw
Fliegerhorst Havelte
Drenthe

Toiletgebouw en Waterreservoir

Op deze locatie hebben diverse Duitse gebouwen gestaan waarvan alleen het Toiletgebouw bewaard is gebleven. In de oorlog stonden hier een viertal loodsen die mogelijk gebruikt waren door de arbeiders die bij de naastgelegen zandafgraving werkzaam waren. Ook is er op deze locatie nog een betonnen waterreservoir aanwezig en mogelijk nog wat brokstukken van een schuilbunker die hier heeft gestaan. De overige gebouwen zijn vrijwel direct na de oorlog weer afgebroken.

Toiletgebouw en Waterreservoir
Fliegerhorst Havelte
Drenthe

Meeuwenveen

Op deze locatie verrees een barakkenkamp voor de Reichsarbeitsdienst bestaande uit circa 15 gebouwen. Op het terrein wat tegenwoordig word aangeduid als het Meeuwenveen liggen een 3 tal legerinningsgebouwen die in de eerste tijd bestemd waren voor de Luftwaffe-helferinnen, Dit was een vrouwelijke tak van de Luftwaffe die in de nabij gelegen munitiewerkplaats werkte. Later zijn deze panden gebruikt voor de huisvesting van de Luftwaffe piloten. De panden zijn nog altijd in goede staat aanwezig en in gebruikt door een bedrijf. De gebouwen hebben een gemiddelde lengte van 28 bij 14 meter en een muurdikte van 55 cm. Tussen de legeringsgebouwen bevind zich ook nog een Duits transformatorhuisje. Op enkele honderden meters afstand hebben bij de Konijnenbergen nog enkele Duitse panden gestaan die allemaal na de oorlog zijn gesloopt. Het betroffen hier diverse legeringsgebouwen en gebouwen voor de persoonlijke hygiëne. Ook was er op deze locatie een waterzuivering aanwezig waarvan delen van het gemetselde riool en putten op diverse punten nog zijn terug te vinden. Voor meer informatie over Fliegerhorst Havelte zie deze link

Meeuwenveen
Fliegerhorst Havelte
Drenthe

Loopgraven - Uffelter Binnenveld

Het Uffelter Binnenveld is een circa 100 hectare en rijk gevarieerd natuurgebied waar nog altijd een paar kilometer groot loopgravenstelsel door heen loopt. Het stelsel begint bij de Meeuwenveen wat een barakkenkamp voor de Duitse Luftwaffe soldaten en vliegeniers was. Vanaf dit terrein loopt het stelsel in een grote ronde kring met vele zijtakken en schuttersputjes over het Uffelter Binnenveld weer terug richting Meeuwenveen. Halverwege het stelsel buigt een gedeelte van het loopgraaf af richting een Flakstelling.

Loopgraven
Uffelter Binnenveld
Fliegerhorst Havelte

Duits Hospitaal

Buiten de grenzen van het vliegveld staat een door de Duitsers gebouwd pand wat in de oorlog werd gebruikt als hospitaal. Het pand het een T-vormige omtrek en is ongeveer 34 meter breed en 60 meter lang. De muurdiktes van het gebouw liggen rond de 44 cm en het pand kon daardoor scherfinslagen doorstaan. Tegenwoordig zit er in het gebouw een bedrijf wat zich inzet voor maatschappelijke dienstverlenging.

Duits Hospitaal
Fliegerhorst Havelte
Drenthe

Fundering Hangar

Fliegerhorst Havelte was een Duits vliegveld welke uit twee losse startbanen bestond op enkele kilometers afstand van elkaar. Tussen deze twee landingsbanen liep een heel wegennet waaraan goed verstopt meestal in de bossen de hangars en splitterboxen lagen. De hangars zijn na de oorlog allemaal gesloopt met uitzondering van de onderstaande restanten. Het betreffen hier enkele delen van de fundering van een hangar die behoorlijk overwoekerd in een strook bos liggen.

Fundering Hangar
Fliegerhorst Havelte
Drenthe 

NAVO-Pompstation

Achter deze hekken, wallen en bosjes ligt een bunker daterend uit de Koude Oorlog. De bunker deed dienst als pompstation voor een NAVO pijpleiding die brandstof vanuit de haven van Rotterdam naar diverse vliegvelden in Nederland vervoerde. Tegenwoordig word de bunker gebruikt door kunstenaars onder de naam Studio Omstand, de bunker staat plaatselijk bekend als de geheime bunker en is niet toegankelijk.

NAVO-Pompstation
Vliegbasis Deelen
Koude Oorlog

Onbekend Bouwwerk

Wat de functie is geweest van het kleine bouwwerkje is niet bekend. Wel is er bekend dat meerdere van dit soort gemetselde 'kasten' zich langs het voormalig bommenlijntje bevinden. Uit de grond komt een buis die aansloot op een reeds verdwenen apparaat. Wellicht heeft het dienst gedaan voor een telefoonaansluiting, of heeft het iets te maken met het kunnen blussen van branden. Wie het weet mag het zeggen.

Onbekend Bouwwerk
Vliegveld Deelen
Fliegerhorst Deelen

Waterbunker

De onderstaande bunker deed in de Tweede Wereldoorlog dienst als waterreservoir voor bluswater wat nodig zou zijn als er brand zou uitbreken. Dit exemplaar bevind zich dan ook ten midden van enkele splitterboxen waar de vliegtuigen verdekt stonden opgesteld. Rondom Fliegerhorst Deelen zijn meerdere van deze bunkers gebouwd en vrijwel allemaal nog aanwezig. De meeste staan echter tot de rand vol met water en zijn daardoor niet van binnen te bezoeken.

Waterbunker
Vliegveld Deelen
Fliegerhorst Deelen

Rolbanen

Rondom het vliegveld is door de Duitsers een wegennet aangelegd waarover de vliegtuigen zich konden verplaatsen. In de meeste gevallen zijn het uit straatklinkers bestaande wegen die naar de verschillende onderdelen van het vliegveld liepen zoals bijvoorbeeld vanaf de hangars naar de startbaan. De meeste van deze rolbanen zijn nog altijd aanwezig en doen tegenwoordig gewoon dienst als bosweg. Bij sommige stukken zijn nog de witte steentjes in het midden van de baan zichtbaar die de vliegtuigen met minimaal licht de weg wezen. 

Rolbanen
Vliegveld Deelen
Fliegerhorst Deelen

Splitterboxen

Splitterboxen waren een eenvoudige maar doeltreffende manier op vliegtuigen verdekt te kunnen opstellen. Meestal bestonden deze boxen uit een U-vormige aarde wal die aan de bovenzijde waren afgedekt met camouflage netten. Deze splitterboxen bevonden zich ook vrijwel altijd in een bebost gebied wat uiteraard ook voor de nodige camouflage zorgde. Soms bevond zich in een box een klein schuurtje of iets dergelijks of was er bij de ingang een grote schuifdeur geplaatst. Onlangs is er nog een fundering van zo'n schuifdeur opgegraven zoals op de onderstaande foto's is te zien. Rondom Fliegerhorst Deelen zijn nog een tiental Splitterboxen aanwezig meestal in de vorm van overwoekerde grasveldjes met een half vergane aarde wal eromheen. Enige voorkennis van zaken is dus wel op zijn plaats bij het herkennen van de boxen.

Splitterboxen
Opstelplaatsen voor vliegtuigen
Fliegerhorst Deelen

Zwembad

Het betreft hier een vooroorlogse eendenvijver die door de Duitsers is verbouwd en gebruikt als zwembad. De Duitsers hebben onder andere de opstaande rand rondom de vijver aangebracht. Rondom het vliegveld zijn meerdere betonnen bakken te vinden die mogelijk in het verleden ook zijn gebruikt als eendenvijvers. Enkele van deze vijvers zijn door de Duitsers gebruikt als waterbassins voor het opslaan van bluswater.

Zwembad
Petersburg / Zonheuvel
Fliegerhorst Deelen