Observatiebunker Noarderleech

Rond 1940 bouwde de Duitse bezetter lang de Friese kust een oefenveld waar de bommenwerpers behorende tot Fliegerhorst Leeuwarden konden oefenen met droppen van hun bommenlast. Dit gebeurde door het afwerpen van betonnen oefenbommen op in landschap gemarkeerde punten. In deze oefenbommen zat een glazenflesje met een chemische vloeistof die na de inslag hevig begon te roken. Op deze manier kon vanuit de observatiebunker de oefening worden gevolgd en worden gecoördineerd. Tevens werd het terrein waarschijnlijk gebruikt als "Notabwurfplatz" waar de Duitse bommenwerpers hun overgebleven bommenlast konden dumpen om vervolgens weer veilig te kunnen landen op het vliegveld in Leeuwarden. De bunker zelf is enigszins een standaard observatiebunker voor dit soort oefenvelden en is in Nederland meerdere keren gebouwd. Tot eind jaren 70 heeft er langs het IJsselmeer bij Huizen een vrijwel identiek exemplaar gestaan. De bunker heeft 55 cm dikke muren en voorzien van diverse observatiesleuven. Tussen deze sleuven is op onderstaande foto's een inham te zien waar tijdens de oorlog een spiegel was geplaatst voor een betere observatie van het luchtruim. Tegenwoordig is het Noarderleech een meer dan prachtig buitendijks natuurgebied wat aansluit op de Waddenzee. Vanaf het dak van de bunker heeft u dan ook een prachtig uitzicht op het gebied waar een zeer groot aantal weidevogels leeft en broed.

Observatiebunker Noarderleech
Oefenveld van Fliegerhorst Leeuwarden
Friesland

Duitse Gebouwen - Fliegerhorst Leeuwarden

Nabij de tegenwoordige hoofdingang van het vliegveld staan diverse Duitse gebouwen ter behoeve van het Luftwaffe personeel. Het zou hier gaan om een hospitaal complex bestaande uit 7 gebouwen welke in de karakteristieke "Heimatschutzstil" zijn gebouwd. Alle gebouwen zijn in gebruik maar vanaf de openbare weg redelijk te bekijken.

Luftwaffe Gebouwen
Fliegerhorst Leeuwarden
Friesland

Onbekende Bunker - Fliegerhorst Leeuwarden

Het betreft een bunkertje met een onbekende functie. De bunker bestaat gedeeltelijk uit Formstein en voor een deel uit beton. Ook is de bunker niet meer compleet aanwezig en overwoekerd met rotzooi en puin. Wij denken dat het hier om een water bergplaats gaat maar een bron daarvoor is ons niet bekend.

Onbekende Bunker
Fliegerhorst Leeuwarden
Friesland

Duitse Hangar - Fliegerhorst Leeuwarden

Langs de Poptawei (straatnaam) zijn in de oorlog diverse hangars gebouwd ter behoeve van de Duitse Luftwaffe. De meeste hangars zouden door de Duitsers zelf in september 1944 weer zijn afgebroken, maar wat vandaag de dag nog resteert zijn de restanten van 1 van deze hangars. De bijgevoegde luchtfoto geeft een iets beter beeld van de restanten die nog aanwezig zijn.

Duitse Hangar
Fliegerhorst Leeuwarden
Friesland

Kleines Gefechtsstand

Op diverse vliegvelden in Nederland zijn 2 soorten Gefechtsstande gebouwd. Het gaat hier om een groot exemplaar waarvan uit de functies behorende tot het vliegveld werd geregeld, en een klein exemplaar waar van uit mogelijk de overige zaken werden gecoördineerd zoals bijvoorbeeld het aansturen van de Flak-stellingen rond een vliegveld. Onderstaand exemplaar is een "Kleines Gefechtsstand" van een standaard type. Let op! De bunker bevind zich op militair terrein en het is verboden om militaire objecten te fotograferen behalve als deze zich langs de openbare weg bevinden. Aldus een bewaker die ons vriendelijk verzocht te vertrekken.



Kleines Gefechtsstand
Fliegerhorst Leeuwarden
Friesland

Tobruk - Fliegerhorst Leeuwarden

Rond vliegveld Leeuwarden liggen nog een stuk of 4 tobruks met aangebouwde trap. Deze bunkertjes maakte deel uit van de Flak-stellingen welke zich rond het vliegveld bevonden. In totaal bouwde de Duitsers 8 stellingen nabij het vliegveld. De meeste van deze stellingen waren uitgerust met luchtafweergeschut, en een stelling direct naast de tegenwoordige hoofdingang bestond uit versterkte gebouwen voor de huisvesting van het Luftwaffe personeel. Enkele jaren geleden zijn er nog diverse bunkers gesloopt ter behoeven van de nieuwe rondweg.



Tobruk met aangebouwde trap
Fliegerhorst Leeuwarden
Friesland

Tobruk met Klimkoker - Fliegerhorst Leeuwarden

Rondom Fliegerhorst Leeuwarden zijn een aantal stellingen gebouwd ter verdediging van het vliegveld. Vrijwel al deze stellingen zijn verdwenen maar rond het vliegveld zijn nog diverse bunkertjes te aanschouwen. De onderstaande bunker is een Tobruk met een soort klimkoker waarvan er nog enkele aanwezig zijn. Meestal bouwde men een klimkoker, of ingang aan de bovenkant in verband met een hoge grondwaterstand. De Tobruk bevind zich in een weiland en verkeert in een goede staat.

Tobruk met Klimkoker
Fliegerhorst Leeuwarden
Friesland

Observatiebunker - Schijnvliegveld SF01 Menaldum

Rond Fliegerhorst Leeuwarden zijn door de Duitse bezetter 3 schijnvliegvelden aangelegd. Deze nep vliegvelden bevonden zich in Marrum, Menaldum en Bozum. Het doel van deze schijnvliegvelden was om geallieerde bommenwerpers te misleiden om zo doende het echte vliegveld te sparen van een bombardement. De Duitsers hebben in Nederland tientallen van deze velden aangelegd evenals complete schijnfabrieken. Deze schijnvliegvelden waren soms exacte kopieën van het originele vliegveld maar bestonden soms ook uit een enkele landingsbaan waar wat lampen op stonden gericht. In de buurt van deze schijnvliegvelden stond geregeld wat 2 cm Flak opgesteld om de bommenwerpers te kunnen belagen. Onderstaande bunker zou behoren tot het schijnvliegveld Menaldum, echter bewijs ontbreekt hier voor. Wel is het een typische "schijnvliegveld bunker" waarvan gelijkende exemplaren zijn terug te vinden. Deze bunkertjes werden gebruikt om de belichting te regelen en in enkele gevallen om het nep vliegtuig wat via een stukje smalspoor heen en weer bewoog over de landingsbaan te kunnen besturen.

Observatiebunker 
Schijnvliegveld SF01 - Menaldum
Behorende tot Fliegerhorst Leeuwarden

Auswertung Löwenzahn II - Leeuwarden

Op diverse locaties met name in de buurt van vliegvelden zijn door de Duitsers radiopeilstations gebouwd. Deze 'Jägerleitstellungen' diende als hulpmiddel voor de navigatie van de Duitse vliegtuigen. Kort gezegd stonden er in zo'n stelling gemiddeld 5 Y-peilers met een bijbehorende radiozender. In de Duitse vliegtuigen zat eveneens een zender en door het tijdsverschil te meten tussen beide kon men de afstand bepalen tussen de zenders. Enkele bekende Y-stellingen zijn onder andere Teerose, Schneeglökchen, Löwenzahn en Brennessel. Onderstaand ziet u de foto's van de Auswertung van Löwenzahn II in de buurt van Leeuwarden. Dit (standaard) T-vormig gebouw diende als administratie gebouw om de binnengekomen gegevens te verwerken. De gegevens werden vervolgens op een Seeburgtisch (grote glazen plaat met een landkaart) door middel van lampjes geprojecteerd. In 2015 is er een prachtig boek verschenen waar ook de bovenstaande informatie uit voortvloeit. Dit boek gaat nog een stuk dieper in op de werking van de Duitse 'radar' en is voor de liefhebber zeker een tip om aanschaffen. Het boek draagt dan ook de Titel: "Radar in Nederland 1940 - 1945" en is geschreven door J.R Verbeek en C.N.J Neisingh.

Auswertung
Löwenzahn II
Menaldumadeel (Leeuwarden)

Fliegerhorst Leeuwarden

Bunkers Leeuwarden